Բոլոր տոնական սեղանների պարտադիր և գլխավոր զարդը՝ լավաշ

Լավաշը մոտ 60-70 սմ երկարությամբ, 3040 սմ լայնությամբ և 1,5-3 մմ հաստությամբ օվալաձև հարթ հաց է, որը բնորոշ է միայն հայերին: Ճիշտ է, որոշ ժողովուրդներ ևս իրենց նմանատիպ հացը անվանում են լավաշ, սակայն պատմականորեն ապացուցված է, որ այն զուտ հայկական հաց է: 

Ավանդական լավաշի խմորը պատրաստվում է ցորենի ալ յուրից, գոլ ջրից և աղից: Խմորը հունցում են ու դնում տաք տեղ խմորման համար, որից հետո թխում թոնիրում: Հայկական լեռնաշխարհում հաց թխել են դեռևս Քրիստոսի ծննդից առաջ 3-2-րդ հազարամյակներում: Այդ են վկայում մի շարք հնավայրերում հայտնաբերված աղորիքներն ու թոնիրները: Արտաշատ քաղաքի պեղումների ժամանակ հայտնաբերվել է այդ ժամանակաշրջանի գետնափոր թոնիր: 

Ըստ հայ դիցաբանության, հայոց ռազմի աստված Վահագնի և գեղեցկության աստվածուհի Աստղիկի հարսանիքին աստվածների հայր Արամազդը Աստղիկի ուսին լավաշ է դրել՝ որպես հաջողության ու երջանկության խորհրդանիշ: Ինչպես շատ այլ տափակ, հարթ հացեր, լավաշը ևս ունի հին ծագում, և պատրաստման եղանակը չի փոխվել հազարամյակների ընթացքում: 

Բայց ի տարբերություն հացի շատ այլ տեսակների, հայկական դասական լավաշը չի պարունակում խմորիչ: Եվ դա է նաև պատճառը, որ լավաշն առողջարար է և հարմար ցանկացած սննդակարգի համար: 

Լավաշի մեկ այլ կարևոր առանձնահատկությունը նրա բազմաֆունկցիոնալությունն է, որը թույլ է տալիս, որ այն օգտագործվի որպես գդալ, որպես ափսե կամ էլ անձեռոցիկ: Հայերը լավաշն ուտում են, որպես հաց, լավաշով միս են բռնում և փաթաթում, լավաշի մեջ տարբեր ուտեստներ են դնում և պատրաստում բրդուճ: 

Լավաշը հայերից բացի օգտագործել են նաև այլ ազգեր, և դա է պատճառը, որ հացի այս տեսակը ստեղծման առումով չի էթնիկացել, սակայն առանձնացել է պատրաստման եղանակով ու կենցաղում օգտագործելու ձևերով: 

Դարեր շարունակ լավաշ թխելը հայ կանանց մենաշնորհն է եղել: Նրանք, մեծից մինչև երիտասարդ, իրենց գործի իսկական մասնագետներն են եղել: 

Օրինակ՝ Հայաստանի հեռավոր գյուղերում կա մի այսպիսի ավանդույթ, որ մինչև ամուսնանալը աղջիկները պետք է սովորեին լավաշ թխել: 

Նոր թխված լավաշը շատ փափուկ է, բայց շուտով այն դառնում է փխրուն և պատրաստ է պահպանման երկար ժամանակ: Լավաշի չորանալուց հետո նրա վրա կարելի է ցանել ջուր, և այն փափկում է ու նորից դառնում օգտագործման ենթակա։ 

Որոշ գյուղերում մինչև հիմա հայերը լավաշ թխում են աշնանը և պահում ձմռան օգտագործման համար: Ճշմարտությունն այն է, որ լավաշը աշխարհի ամենաերկարաժամկետ պահվող հացն է (պահպանման ժամկետը՝ 1 տարի):

 Բուրավետ, ախորժաբեր լավաշը հայոց հացերի արքան է, Հայաստան աշխարհի սրբազան արարչագործությունը: 

Նրա քաղցրությունը պայմանավորված է դարեր շարունակ այս քարքարոտ հողից դժվարությամբ հաց քամելու արդար վաստակով, ինչպես ասում են` քարից հաց քամելով: Լավաշը բոլոր տոնական սեղանների պարտադիր և գլխավոր զարդն է: 

Հայկական խոհանոցում կան ազգային ուտեստներ, որոնք ուտում են միայն լավաշով: Չմոռանանք նաև, որ առանց թարմ լավաշի անհնար է վայելել ո՛չ պանրով բրդուճը, ո՛չ մսով խուրջինը, քյաբաբը և ո՛չ էլ անուշաբույր խորովածը, իսկ չոր լավաշը օգտագործվում է նաև հայկական ավանդական խաշի և պանրխաշի հետ: 

Հազարամյակներ շարունակ լավաշը ոչ միայն զբաղեցրել է ամենաբարձր տեղը հայկական խոհանոցում, այլ նաև ձեռք է բերել սրբազան իմաստ՝ խորհրդանշելով կյանքն ու իմաստությունը: 

Նյութը հրապարակման պատրաստեց Pressmedia.am-ը

Հովիկ Աբրահամյանը թոռնիկների հետ՝ Ծաղկաձորում․ նա լուսանկար է հրապարկել «Այ սա էր մաստեր-կլասը». Արմեն Աշոտյանը տեսանյութով հիշեցրել է ԵԽԽՎ-ում Սերժ Սարգսյանի ելույթը «Միկրոհեղափոխական» Փաշինյանը ու «մանիպուլյատոր» Ալիևը․ տեղ չհասած ուղերձներ Արագածոտնի մարզում 9 դպրոցականների վիճաբանությունն ավարտվել է դանակահարությամբ Հովհաննես Համբարձումյանը մասնակցել է ակումբի հերթական խաղին Չսիրվածության, չկայացվածության բարդույթը կարող է նման հոգեբանական խեղումների բերել․ Նաիրա Զոհրաբյան Չինաստանում մահապատժի են ենթարկում կորոնավիրուսով դիտավորյալ վարակվելու համար (տեսանյութ) Նիկոլ Փաշինյանը շնորհավորական ուղերձ է հղել Սաուլիուս Սկվերնելիսին՝ Լիտվայի ազգային տոնի առթիվ Պատմական և իրավական փաստեր, որոնք բացահայտում են Ալիևի ստերը․ Շարմազանով Մյունխենում Փաշինյանն ապացուցեց, որ պետության ղեկավարի կոստյումը շա՜տ մեծ է իր վրայով․ Քաղաքագետ Վրաերթ` փողոցը անթույլատրելի հատվածով անցնելուց. մահացածին հայտնաբերել են ավտոմեքենայի տանիքին Լեռնային Ղարաբաղը չի կարող զիջել իր անվտանգությունը․ Փաշինյան Ինչպիսին կլինի եղանակը առաջիկա օրերին Ալիև-Փաշինյան հանդիպումը թալանվածության զգացում է առաջացնում․ Վահան Իշխանյան ՀՀ տարածքում կան փակ և դժվարանցանելի ավտոճանապարհներ․Լարսում մոտ 1000 բեռնատար ավտոմեքենա կա կուտակված
Ամենաընթերցված
Չսիրվածության, չկայացվածության բարդույթը կարող է ն... Պատմական և իրավական փաստեր, որոնք բացահայտում են Ա... Մյունխենում Փաշինյանն ապացուցեց, որ պետության ղեկա... Լեռնային Ղարաբաղը չի կարող զիջել իր անվտանգություն... «Նիկոլ, դու սուս վիճակն է». Աշոտյան 2019-ին պետական մարմիններում աշխատողներն ստացել են... Իմ տպավորությամբ՝ Տիգրան Ուիրխանյանը վաղուց քաղաքա... Ինձ միևնույն է ձեր «հանրաքվեն», բայց միևնույն չէ, ... «Ոգեշնչող օրինակ»․ Աննա Հակոբյանը շնորհավորել է Ար... «Ասֆալտին փռելու սպառնալիքների մաստեր կլասի դասեր ... Հայտնի են Արցախում մահացած զինծառայողների անուններ... Սառնամանիքները էականորեն կմեղմվեն. Գագիկ Սուրենյան... «Լուրեր են շրջանառվում, թե որոշ ՍԴ դատավորներ մտած... Կ. Աճեմյան, եթե մեղքերից խոսենք, ապա ձեր հարազատ կ... ՄԻՊ-ն աջակցել է, որ քաղաքացու ուսումնառության 5 տա... Ադրբեջանի ընտրատեղամասերում քվեարկում են բազմաթիվ ... Տպավորությունն այնպիսին է, որ այս գործիչներն իրենց... ԱԱԾ-ն դիմելու է ցանկացած ապօրինության. փաստաբանը՝ ... Եթե իշխանությունները չեղարկեն հանրաքվեն, կվերածվեն... Անկախ փորձագետների կարծիքով 2019 թվականի տնտեսական...
website by Sargssyan