«Բայղուշություններն» ու ռացիոնալության դեֆիցիտը

Հետհեղափոխական Հայաստանի քաղաքական քննարկումներում պարբերաբար առկայծում են մտքեր նոր իշխանությունների, հիմա էլ արդեն նոր խորհրդարանի ժամանակավորության մասին: Ընդ որում, այդպիսի մտքերը տարածվում են տրամագծորեն տարբեր, հաճախ հակադիր քաղաքական բևեռներից: Դժվար է ասել՝ արդյոք նման տրամաբանությամբ հնչող մտքերը արվում են պահի քարոզչական նպատակներից ելնելով, թե ոչ, բայց պարզ է մի բան՝ թե՛ այդ մտքերը արտահայտողները, թե՛ դրանց սպառողները սկսել են լուրջ ընդունել այդ մոտեցումը:

«Այս խորհրդարանը երկու տարվա կյանք ունի», «Նիկոլ Փաշինյանի իշխանությանը մնացել է 6 ամիս» և նմանատիպ այլ մտքերն, իհարկե, գոյության իրավունք ունեն: Հատկապես, որ հետհեղափոխական իրավիճակը ստեղծում է որոշակի անկայունության, ապագայի անկանխատեսելիության քող, որն էլ դառնում է նմանատիպ կանխագուշակումների հիմք: Ընդ որում, չի բացառվում, որ այս կանխատեսումներից որոշները իրականություն դառնան: 

Բայց այս մտածողությունը կարող է տեղի ունենալ կամ փակ լսարաններում, կամ խոհանոցներում: Քաղաքական սուբյեկտները իրենց հաշվարկները, առավել ևս իրենց քաղաքական դիրքավորումը չեն կարող կառուցել ֆորս–մաժորներ գուժելու կամ մրցակցի ձախողումը կանխատեսելու վրա: Անշուշտ, ցանկացած կենսունակ քաղաքական ուժ պետք է պատրաստ լինի արտահերթ պրոցեսների, պետք է պատրաստ լինի քնից արթնանալ ու մասնակցել արտահերթ որևէ ընտրության: Բայց սա չի նշանակում, թե ֆորս–մաժորին պատրաստ լինել նշանակում է քաղաքական ողջ մարտավարությունը կառուցել այդ ֆորս– մաժորների սպասման ակնկալիքի վրա:

Իրականության մեջ նմանատիպ չարագուշակ սպասումները ստեղծում են ոչ միայն քաղաքականության մասին հանրային այնպիսի ընկալում, որը տրամաչափորեն բերում է անկայունության ու անկանխատեսելիության, այլև դառնում են քաղաքական դաշտի անգործության հիմք: Քաղաքական ուժերը իրենք են սկսում հավատալ իրենց իսկ կողմից հնչեցվող կանխատեսումներին ու արդյունքում սպասում են, թե երբ պետք է այդ կանխատեսումները դրսևորվեն:

Ընդդիմադիր ուժերը գնում են հեշտ ճանապարհով՝ զբաղվում են դաշտը և ընկալումները իռացիոնալիզացնելով՝ հուսալով, որ այդ իռացիոնալ ալիքի տակ մի օր իշխանությունը կփլվի և իրենք կվերցնեն իշխանությունը: Իրականության մեջ, սակայն, քաղաքական ռացիոնալ հաշվարկներից գործունեությունը տեղափոխելով իռացիոնալ սպասումների դաշտ՝ իրենք իրենց զրկում են իրավիճակը սթափ գնահատելու և սպասման փոխարեն ժամանակը գործով լցնելու հնարավորությունից: Այս արատավոր մոտեցման ամենացավոտ դրսևորումները հատկապես տեսանելի են Հայաստանի արտաքին քաղաքականության և անվտանգության խնդիրներում: Աշխարհը Հայաստանից ստանում է անկանխատեսելիության ազդակներ ու ինքը ևս սկսում է այդ ժամանակավորության պրիզմայով նայել Հայաստանին: Մյուս կողմից էլ Հայաստանի հակառակորդներն են գայթակղվում այս տրամաբանությամբ: Ու խնդիրն այստեղ այն չէ, որ իշխանությանը պետք չէ քննադատել, որովհետև «թուրքը տեսնում, ուրախանում է»: Խնդիրն այն է, որ Հայաստանի քաղաքական դաշտն ամբողջությամբ ընկալվում է որպես իռացիոնալ, որպես ոչ վստահելի, մի դաշտ, որտեղ հիմնական դերակատարները չունեն կոմպրոմիս իշխանության, պետական ինստիտուտների գործունեության, ինստիտուցիոնալ հիշողության հանդեպ: Իսկ կանխատեսելիության բացակայությունը հատկապես մեր նման երկրի դեպքում լուրջ ինդիկատոր է արտաքին աշխարհի, այդ թվում՝ պոտենցիալ ներդրողների համար:

Ժամանակավորության մասին «բայղուշությունները» վտանգ ունեն խորացնել անհասկացվածության այն դրսևորումները, որոնք կան նաև Արցախի և Հայաստանի միջև: Այդ անհասկացվածության այն դրսևորումները, որոնք կան նաև Արցախի և Հայաստանի միջև: Այդ անհասկացվածությունը օբյեկտիվորեն կա, երկու հայկական պետությունների ղեկավարություններն ունեն միմյանց փոխճանաչման խնդիրներ, որոնք մինչ այս պահը հնարավոր է լինում լուծել կոմպրոմիսների միջոցով: Սակայն ժամանակավորության մասին պնդումները մի կողմից, ապոկալիպտիկ դրսևորումները՝ «Արցախը հանձնելու դավադիր պլանի» մասին մյուս կողմից, խորացնում են ցանկացած անվստահություն՝ այն հագեցնելով կասկածի կրծող որդերով, որոնք, ի հակառակ այդ դիսկուրսի հեղինակների, քանդելու են ոչ միայն նոր իշխանությունների, այլև պետության հիմքը:

Սա մեծ հաշվով նոր խնդիր չէ: Քաղաքական դիսկուրսը Հայաստանում վերջին տարիներին միշտ է եղել իռացիոնալ: Մի կողմից իշխանության ներփակ կեցվածքն ու լեգիտիմության դեֆիցիտը, մեկ այլ կողմից ընդդիմության հեշտ ճանապարհով գնալու մարտավարությունը բերել են նրան, ինչի ականատեսն ենք այսօր: Հիմա, սակայն, հաշվի առնելով իշխանության և դրա ձևավորման մեխանիզմների հանդեպ հանրային վստահության դրսևորումները, ստեղծում են բարենպաստ վիճակ, որպեսզի քաղաքական հիմնական դերակատարները փոխեն քաղաքական հռետորաբանության, մարտավարության հնացած ուղեցույցները ու միմյանց հետ սկսեն հարաբերվել առանց ֆորս–մաժորներ գուժելու, բացառապես ռացիոնալ պայքարի ու մրցակցության դաշտում:

Լևոն Մարգարյան

Զիրոյանին հանդիպեցի թատրոնի միջանցքում : Նրա մարդկային որակները նկատեցի վայրկյաններ անց Մեսիի հեթ-տրիկը և «Բարսելոնայի» վստահ հաղթանակը (տեսանյութ) Լոռիում, Տավուշում, Սյունիքում և Արցախում ջերմաստիճանը կբարձրանա.Եղանակը Հայաստանում Չեչնիայի նախագահ Ռամզան Կադիրովի շնորհավորական ուղերձը Արթուր Վանեցյանի ծննդյան առթիվ «Բարգավաճ Հայաստան»-ի պատգամավորներն առաջարկում են նոր հարկատեսակ սահմանել ճանապարհաշինական աշխատանքների համար Դպրոցականների վիճաբանությունն ավարտվել է դանակահարությամբ. բժիշկները պայքարում են 16-ամյա տղայի կյանքի համար Որքան գումար է հատկացրել Երեւանի վարչական շրջաններից յուրաքանչյուրը՝ Ամանորի կորպորատիվ միջոցառման համար Ավտոմեքենան վրաերթի է ենթարկել հետիոտնին. Նա հոսպիտալացվել է Ապամիջուկայնացման մասին հարցը հանվել է ԱՄՆ-ի հետ բանակցությունների օրակարգից. ՄԱԿ-ում Հյուսիսային Կորեայի դեսպան Հրազդանում անհայտ հանգամանքներում հրդեհ է բռնկվել մեքենայում Տոնածառի միջոցառմանը 750 հազար դոլար հատկացնելը հերթական ցինիզմն է. Նաիրա Զոհրաբյան Այսօր ՏԻՄ ընտրություններ են 7 մարզերի 16 համայնքներում Սոթք-Քարվաճառ ավտոճանապարհը և Վարդենյաց լեռնանցքը բեռնատարների համար բաց են անվաշղթաների կիրառման դեպքում ՀՀ տարածքում ավտոճանապարհները հիմնականում անցանելի են Երևանի դպրոցներից մեկի մոտ շները հարձակվել են 17-ամյա աղջկա վրա, ով պարապմունքից տուն գնալիս է եղել
Ամենաընթերցված
Այդ գումարով քանի՞ տնակի հարց կլուծվեր․ Թեհմինա Վա... «Հանրային շահ» հասարակական կազմակերպության հայտարա... «Մեզ հետ սպառնալիքների լեզվով խոսելը ձեզ համար ավե... Դեսպանատունը հաստատել է՝ ԱՄԷ-ի նախագահի որդին Հայա... Այսուհետ զինվորին նվաստացնողը և ինքնասպանության դր... Հայաստանցիները մասսայաբար հրաժարվում են Հայաստանի ... Հայկ Մարությանը հրապարակել է փաստաթղթերի պատճեններ... Ես ճիշտ էի, Նիկոլը սխալվեց. Արմեն Աշոտյան «Չգիտեմ, թե հերթական սուտը գրելիս՝ ինչի՞ վրա է իր ... Սիրուշոյի նոր ուշագրավ նախաձեռնությունը. «Ամերիկայ... «Շշմելու» ցուցադրություն` ամենասիրուն մոդելներով․ ... Ավտովթարների աճը կանխարգելող օրինագծի ընդունումն ա... Այսօր շատերը մեզ մեղադրում են իշխանությունը Փաշինյ... Կտրուկ տաքացում ունենք. Սուրենյան Աննա Դանիբեկյանի հեռանալու հրամայականը. Արփինե Հով... Դատարանն արձանագրել է Արսեն Բաբայանի իրավունքների ... «Նիկոլի միֆերը ջարդվում են». Էդուարդ Շարմազանով «Ով է լինելու Փաշինյանի իշխանության այլընտրանքը՝ ի... Ինչո՞վ է 2020թ պետբյուջեն աննախադեպ. 20 փաստ՝ Արտա... Տուրքերը բարձրանում են. Երևանի ավագանու անդամ
website by Sargssyan