Նյուտոնի գլխին խնձոր ընկե՞լ է, թե՞ ոչ

Մենք գիտենք, որ...

Երկրի ձգողականության օրենքը Նյուտոնը հայտնագործել է ծառից իր գլխին ընկած խնձորի շնորհիվ:

Իրականում այդպես չէ:

Բանն այն է, որ այն ժամանակ հայտնի անգլիացի բնախույզ և գյուտարար Ռոբերտ Հուկը հայտարարում էր, որ Նյուտոնը իրենից գողացել է այս օրենքի հայտնագործությունը, և որպեսզի ապացուցի, որ ինքն ավելի շուտ է հայտնագործել օրենքը, Նյուտոնը հորինել է այս լեգենդը: Այս առթիվ Նյուտոնը 1686 թվականին գրել է Էդմոն Հալլեյին. «Թղթերում՝ գրված ավելի քան 15 տարի առաջ (հստակ թիվը ես չեմ կարող ասել, սակայն, ցանկացած դեպքում, դա եղել է մինչ իմ նամակագրությունը Օլդենբուրգի հետ), ես արտահայտել եմ մոլորակների ձգողականության քառակուսային հակադարձ համեմատականությունը դեպի Արեգակ՝ կախված հեռավորությունից, հաշվարկել եմ երկրի ծանրության և Լուսնի՝ դեպի Երկրի կենտրոնը հարաբերությունը, թեկուզ և ոչ այնքան ճշգրիտ»: Նյուտոնի կողմից նշված անճշտությունը ծագում էր նրանից, որ Երկրի չափսերը և ազատ անկման արագության մեծությունը Նյուտոնը վերցրել էր Գալիլեյի «Մեխանիկա» աշխատությունից, որտեղ դրանք նշվում էին զգալի սխալով: Ավելի ուշ ստանալով Պիկարի ավելի ճշգրիտ տվյալները՝ Նյուտոնը վերջնականապես համոզվեց իր տեսության ճշմարտացիության մեջ։ Հանրահայտ լեգենդն այն մասին, թե ձգողականության օրենքը Նյուտոնը բացահայտել է ծառի ճյուղից խնձորի անկման շնորհիվ, ինչպես նաև «Նյուտոնի խնձոր» արտահայտությունը առաջին անգամ նշում է Նյուտոնի կենսագիր Վիլ յամ Ստրույկլին իր՝ «Հիշողություններ Նյուտոնի կյանքի մասին» գրքում՝ 1752 թվականին: Ըստ նրա, մի օր ընթրիքից հետո եղանակը տաք էր, և ինքը Նյուտոնի հետ դուրս է եկել այգի և խնձորենու ստվերի տակ խմել թեյ։ Նյուտոնը ասել է իրեն, որ ձգողականության մասին միտքը իր գլխում ծագել է, երբ նա հենց նույն ձևով նստել է ծառի տակ։ Այն ժամանակ ինքը գտնվել է բարձր տրամադրության մեջ, երբ անսպասելի ճյուղից խնձոր է ընկել. ինքը մտածել է՝ իսկ ինչո՞ւ են խնձորները միշտ գետնին ընկնում ուղղահայաց։ Այս լեգենդը հետագայում հանրահայտ դարձավ Վոլտերի շնորհիվ։ Իրականում, ինչպես երևում է Նյուտոնի աշխատանքային տետրերից, նրա համընդհանուր ձգողականության տեսությունը զարգացրել է աստիճանաբար։ Նրա մյուս կենսագիրը՝ Հենրի Փեմբերտոնը, բերում է Նյուտոնի հիմնավորումները (առանց հիշատակելու խնձորը) ավելի մանրամասն. «Համեմատելով մի քանի մոլորակների ընթացքները և նրանց հեռավորությունը մինչև Արեգակ, նա հայտնաբերեց, որ… այդ ուժը պետք է փոքրանա քառակուսային համամասնությամբ հեռավորության մեծացմանը զուգընթաց։ Այլ խոսքով, Նյուտոնը հայտնաբերել է, որ Արեգակի շուրջ մոլորակների պտույտների տևողությունը նրանց միջև եղած հեռավորությունից արտահայտվում է «հակադարձ քառակուսային բանաձևով» ձգողականության օրենքի համաձայն։ Ձգողականության օրենքի վերջնական ձևակերպումը, որը մտավ դասագրքեր, Նյուտոնը ձևակերպել է ավելի ուշ՝ այն բանից հետո, երբ նրան պարզ դարձան մեխանիկայի օրենքները։ Ընդ որում, նա չի էլ առարկել, որ ձգողականության օրենքի ճշգրիտ ձևակերպումը տվել է Ռոբերտ Հուկը, սակայն պնդել է, որ այդ մասին ինքն ավելի շուտ է մտածել, երբ գլխին խնձոր է ընկել: 

Նյութը հրապարակման պատրաստեց Կամո Խաչիկյանը

Սեփական երկրի կառուցումը բոլորիս պատասխանատվությունն է ՀՀ ՍԱՀՄԱՆԱԴՐԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆԻ ԴԱՏԱՎՈՐԻ ԹԱՓՈՒՐ ՊԱՇՏՈՆԻՆ ՀՀ ՆԱԽԱԳԱՀԻ ԿՈՂՄԻՑ ԹԵԿՆԱԾՈՒ ԱՌԱՋԱԴՐԵԼՈՒ ԸՆԹԱՑԱԿԱՐԳԻ ՎԵՐԱԲԵՐՅԱԼ Տեղական հանրաքվե կազմակերպեք եւ երեւանցիների կարծիքը հաշվի առեք Թող ձեր ընտանիքներում և ձեր սրտերում միշտ իշխեն սերն ու ներդաշնակությունը. Արգամ Աբրահամյան Գագիկ Ծառուկյանն ու Ամար Սաբաղը բացեցին «Մուլտի Տեքստիլ» խանութ-սրահը Քան­դե­լու քա­ղա­քա­կա­նու­թյունն ինձ հա­մար ան­հաս­կա­նա­լի է. Տեսանյութ Բաց նամակ ԵՊՀ խորհրդի անդամներին. ամրոցի դռները ներսից չբացեք «Արթուր Գևորգյանը չարիք է հայկական բռնցքամարտի համար».Մարզաշխարհի ներկայացուցիչներ Բռնցքամարտի ֆեդերացիայի հերթական ապօրինությունը. Թիրախում Վ.Ենգիբարյանի անվ. մարզադպրոցն է «ԶԱՆԳԵԶՈՒՐԻ ՊՂՆՁԱՄՈԼԻԲԴԵՆԱՅԻՆ ԿՈՄԲԻՆԱՏ» ՓԲ ԸՆԿԵՐՈՒԹՅՈՒՆԸ ԼԻԱԶՈՐՎԱԾ Է ՀԱՅՏԱՐԱՐԵԼ Փաստացի այսօր Հայաստանի բռնցքամարտի ֆեդերացիան շարունակում է իրականացնել իր իրավասություններից դուրս գտնվող գործողություններ. ՀԱՕԿ գլխավոր քարտուղար Հրաչյա Ռոստոմյան Կիևի հայ համայնքում մեծ շուքով նշվեց Հովհաննես Թումանյանի օրերը (լուսանկարներ) Երևանում կայացավ Գ. Ծառուկյանի անվան MMA-ի և K1-ի «Միքս ֆայթ 40» միջազգային մրցաշարը Գ. Ծառուկյանն ընդունել է «Տաքսի» ֆիլմի գլխավոր դերակատար Սամի Նասերիին և նրա եղբորը «ԽԱԼԴԻ.ԿՈ» ընկերության կողմից տարածված հայտարարության վերաբերյալ. ՀՀ ՊԵԿ
Ամենաընթերցված
ՀՀ ՍԱՀՄԱՆԱԴՐԱԿԱՆ ԴԱՏԱՐԱՆԻ ԴԱՏԱՎՈՐԻ ԹԱՓՈՒՐ ՊԱՇՏՈՆԻՆ... Տեղական հանրաքվե կազմակերպեք եւ երեւանցիների կարծի... Զորամասի մարզասրահը սեղմ ժամանակահատվածում համալրվ... Զինվորներն իրենց ձեռքով Գագիկ Ծառուկյանի նվիրած մա... Գագիկ Ծառուկյանը մեծաքանակ մարզական գույք է նվիրաբ... ՀԱՕԿ նախագահ Գագիկ Ծառուկյանի աջակցությունը զորամա... Իրականությունը խեղաթյուրող հայտարարություններով չե... Լրատվության սկզբունքները ոտնահարող գործելաոճով առա... Դատարկաբանությունները, սպասվելիք արդյունքի հակառակ... ԱԻԲԱ-ի նամակը թաքցնելով իրողություն չես կոծկի. Ա. ... Եթե Ա.Գևորգյանը տեղյակ չէ ԱԻԲԱ-ի նամակից, ապա ավել... Դատարկ խոսքերը դարձել են Արթուր Գևորգյանի կարգախոս... Ո՞վ է Արթուր Գևորգյանն ընդհանրապես ու ինչի համար է... Հոբելյանի առթիվ Տիգրան Մանսուրյանին է այցելել «Բար... Փաշինյանի մոսկովյան ասուլիսի հետքերով արձանագրում ... Գագիկ Ծառուկյանը մշտապես հայտարարել է՝ այն մարդիկ,... Արթուր Սարկիսովը` «Ենիսեյ»-ի ամանորյա ֆիլմում (տես... Շատ գեղեցիկ տոնածառ ունեք. զբոսաշրջիկների տպավորու... 11-ամյա տղայի մարմինը պատված է հսկայական խալերով Երաժիշտը գլխուղեղի վիրահատության ժամանակ կիթառ է ն...
website by Sargssyan