Հայ-ամերիկյան զորավարժությունները խաթարում են անվտանգության ոլորտում Հայաստան-Ռուսաստան համագործակցության մեխանիզմները. Մարիա Զախարովա Որպես հարազատի հետ կապը կորցրած որոնվող 34-ամյա կինն ու երեխաները հայտնաբերվել են Ռուսաստանում ինքնաթիռ է կործանվել Օձը դաշտում խայթել է 66-ամյա կնոջը․ բժիշկները պայքարում են նրա կյանքի համար Եթե ես այդ մասին չեմ խոսում ու բարձրաձայնում, նշանակում է՝ ես դրա կարիքը չեմ զգում․ Ռոմելա Սարգսյան Ի՞նչ ուժեղացված ծառայություն էր իրականացնում ոստիկանությունը երեկ Երևանում «Opel»-ը դուրս է եկել ճանապարհի երթևեկելի հատվածից ու բախվել ծառին. վիրավnրներ կան Ճանապարհը ցեխոտ էր, բոբիկ ոտքի հետքեր կային. մանրամասներ ջրանցքում խեղդված 18-ամյա աղջկա դեպքից Մահացել է «Մարտի 1-ի» քրեական գործով նախկին բանտարկյալ Մուշեղ Սաղաթելյանը Մեկ օրում բացահայտվել է հանցագործության 98 դեպք. Գրանցվել է 13 ավտովթար. զոհվել է 2, վիրավորվել՝ 24 մարդ


«Հայաստանի տնտեսության զարգացման լոկոմոտիվը կարող է դառնալ ընդերքը և նրա հարստությունը»․ տեխնիկական գիտությունների դոկտորը՝ ՀՀ-ի տնտեսական ներուժի մասին

Հասարակություն

«Հետխորհրդային շրջանում Հայաստանի տնտեսությունը կառուցվածքային խոշոր փոփոխություններ է կրել՝ արդյունաբերության վրա հիմնված տնտեսությունից հետզհետե վերածվելով գյուղատնտեսության և առևտրի վրա հիմնված տնտեսության։ Սակայն այժմ իրավիճակը փոփոխվել է շնորհիվ Զանգեզուրի պղնձամոլիբդենային կոմբինատի, որը շահագործում է Քաջարանի հանքավայրը»,-այս մասին Iravaban.net-ի հետ զրույցում ասել է Հայաստանի ազգային պոլիտեխնիկական համալսարանի լեռնամետալուրգիայի և քիմիական տեխնոլոգիաների ինստիտուտի տնօրեն, տեխնիկական գիտությունների դոկտոր, պրոֆեսոր Արմեն Հովհաննիսյանը։

Անդրկովկասյան 3 երկրներից (Հայաստան, Վրաստան, Ադրբեջան) պինդ օգտակար հանածոներով ամենահարուստը ՀՀ-ն է։ Դեռ վաղնջական ժամանակներից շահագործվել են պղնձի, կապարի, արծաթի և ոսկու մի շարք հանքեր, իսկ Ք.ա. II հազարամյակի վերջերից՝ նաև երկաթահանքերը։

Ադրբեջանի հիմնական բնական պաշարներն են բնական գազը, նավթը, գունավոր մետաղները, բոքսիտը և երկաթի հանքաքարը։ Հանքաքարը և ոչ մետաղական օգտակար հանածոները կենտրոնացած են Փոքր և Մեծ Կովկասի լեռներում, հանածո վառելիքները՝ հարթավայրային տարածքներում և Հարավային Կասպից ավազանում։

«Ներկայում ՀՀ պետական կադաստրում հաշվառված են օգտակար հանածոների 900 հանքավայրեր, այդ թվում՝ 43 մետաղական, արդյունաբերական նշանակություն ունեցող ոսկու, արծաթի, պղնձի, մոլիբդենի, ցինկի, կապարի և երկաթի։ 789-ը ոչ մետաղական հանքավայրեր են, 44-ը՝ ստորգետնյա քաղցրահամ, 24-ը՝ հանքային ջրեր։ Դա մեր ընդերքի ունեցվածքն է»,-նշում է Հովհաննիսյանը։

Հանրապետության տարածքում հայտնաբերված պղնձի պաշարների 80-90 %-ը կենտրոնացված են Կապանի, Քաջարանի, Ագարակի հանքավայրերում։ Ներկայումս շահագործվում են 7-8 հանքավայրեր։ 

«Մեջբերեմ ՀՀ նախկին վարչապետ Հրանտ Բագրատյանի աշխատությունից հատված, որում նշվում՝ ՀՀ ազգային հարստությունը գնահատվում է մոտ 91,8 միլիար ԱՄՆ դոլար, որտեղ 15 միլիարդը (16,3 տոկոս) հանքահումքային ռեսուրսներին է բաժին ընկնում, 51 միլիարդը՝ մարդկային։ 16,3 տոկոսը բավականին ազդեցի թիվ է»,-ասում է Արմեն Հովհաննիսյանը։ 

Մեր զրուցակիցը նաև 2 կարևոր թվեր է հնչեցնում։ Ըստ համաշխարհային բանկի տվյալների՝ Հայաստանի հանքարդյուանբերությունը բնութագրվում է ՀՆԱ-ի 1,8, իսկ զբաղվածության 5,3 տնտեսական բազմապատկիչներով։ Հանքարդյունաբերությունը ՀՀ-ի ՀՆԱ-ում կազմում է մոտավորապես 6 տոկոսը, իսկ զբաղվածության թիվը՝ 10-12 հազար մարդ։ 

«Եթե մենք այս գործակիցներն օգտագործենք, ապա կստացվի, որ ՀՆԱ-ում, որպես մուլտիպլիկատիվ էֆեկտ, այն կկազմի 11 տոկոս, իսկ զբաղվածությունը կարող է հասնել մինչև 50-60 հազար մարդու։ Սա ցույց է տալիս հանքարդյունաբերության կարևորությունը մեր տնտեսության համար։ Իհարկե, սրա մեջ իր ուրույն և կարևոր դերն ունի ԶՊՄԿ-ն, որը մոլիբդենի պաշարներով աշխարհի 10 խոշոր լեռնային ձեռնարկություններից մեկն է։ Այն գերխոշոր ձեռնարկություն է, որը երկրի տնտեսության վրա անմիջական ազդեցություն ունի»,-նշում է Հովհաննիսյանը։

Նավթը մնում է Ադրբեջանի տնտեսության հիմնական ճյուղը, որին հաջորդում է բամբակը, բնական գազը և գյուղատնտեսական արտադրաքները։ Ադրբեջանի նավթարդյունաբերության մեջ ներդրվել է ավելի քան $60 միլիարդ միջազգային նավթային ընկերությունների կողմից, որոնցից խոշորագույնը բրիտանական British Petroleum ընկերությունն է։ 

Չնայած նավթագազային հարուստ պաշարներին՝ Ադրբեջանի տնտեսությունն այսօր չի գնահատվում որպես զարգացած։ Այն դիվերսիֆիկացված չէ և ուղղակիորեն կախված է նավթի համաշխարհային շուկայի միտումներից։ Նավթի գնային տատանումներն անմիջապես ազդում են թե՛ երկրի արդյունաբերության, թե՛ պետական բյուջեի և շղթայաբար ամբողջ տնտեսության վրա։ Երկրի իշխանությունները մշտապես «խաղադրույք» են անում նավթի և այլ բնական պաշարների վրա, որոնց հաշվին էլ  մեծամասամբ պահում են տնտեսությունը։ 

Տարբեր հրապարակումների համաձայն, այդ թվում՝ Նավթ արտահանող երկրների կազմակերպության (ՕՊԵԿ) և ԱՄՆ-ի Էներգետիկայի նախարարության էներգետիկական տեղեկատվության վարչության (EIA), նավթի ապացուցված պաշարները Ադրբեջանում ներկայում կազմում են  7  մլրդ բարել։ Այս ցուցանիշով Ադրբեջանն աշխարհում, ըստ EIA֊ի տվյալների, 21-րդ տեղում է։ Ըստ Համաշխարհային բանկի տվյալների՝ 2019 թվականին Ադրբեջանում օտարերկրյա ուղղակի ներդրումները (զուտ հոսքերը) կազմել են 1.5 մլրդ դոլար։ Վերջին տարիներին ներդրումներն Ադրբեջանում նկատելի նվազել են, հատկապես 2016 թվականից հետո։ Համեմատության համար նշենք, որ 2016-ին օտարերկրյա ուղղակի ներդրումները Ադրբեջանում կազմել են 4.5 մլրդ դոլար։ 

Ադրբեջանցի ընդդիմադիր տնտեսագետները փաստում են, որ իրենց երկրի Վիճակագրական կոմիտեն կեղծում է մակրոտնտեսական տվյալները և ցույց չի տալիս ներկայումս առաջացած ճգնաժամային խնդիրները։ Նույնիսկ կեղծելու պարագայում վիճակագրությունը չի կարողանում թաքցնել անկումը։

Երկրի իշխանությունները մի կողմից վիճակագրական հնարքներով թաքցնում են տնտեսության իրական պատկերը, մյուս կողմից հասարակությանը հավաստիացնում են, որ ունեցած բնական պաշարները, մասնավորապես՝ նավթը, իրենց առնվազն մի քանի տասնամյակ կբավականացնի։ 

Մյուս կողմից, Արմեն Հովհաննիսյանը կարծում է, որ Հայաստանը կարող է օգտագործել իր ընդերքը և այն դարձնել տնտեսության լոկոմոտիվը․ «Ես արդյունաբերական Հայաստանի կողմնակիցն եմ»։

«Վերջին շրջանում ՀՀ հանքարդյուանբերության ոլորտի վրա Ադրբեջանի հարձակումներն ապացուցում են իմ ասածը, որ հանքարդյունաբերությունն այն ոլորտն է, որը կարող է դառնալ տնտեսական զարգացման ռեալ ուղղություն, որին վերջիններս ուզում են հարվածել։ Ես խրոհրդային տարիներ եղել եմ Բաքվում, Կասպից ծովն այնքան է աղտոտվել, որ իրենց ափամերձ շրջաններից նավթի հոտ է գալիս։ Հիմա էլ է նույն վիճակը։ Լավ կլինի, որ իրենք դրանով զբաղվեն։ Շրջական միջավայրը սահմաններ չի ճանաչում, և իրենց գործողությունները կարող են մեզ վրա էլ ազդեցություն ունենալ։ Աշխարհում շրջակա միջավայրն ամենաշատն աղտոտողը նավթն է համարվում, քանի որ հեղուկ է, իսկ ՀՀ-ն միայն պինդ օգտակար հանածոներ ունի։ Ի դեպ, 3 անդրկովկասյան երկրներից (Հայաստան, Վրաստան, Ադրբեջան) պինդ հանածոներով ամենահարուստը ՀՀ-ն է»,-նշում է Արմեն Հովհաննիսյանը։ 

«Հայաստանի տնտեսության զարգացման լոկոմոտիվ կարող է դառնալ ընդերքը․ ռեսուրսը մերն է, ունենք մարդկային և բնական ռեսուրսներ։ Ունենք նաև ժամանակակից տեխնոլոգիաներ, եթե ԶՊՄԿ կամ Թեղուտի կոմբիանտ այցելեք (երևի տարածաշրջանում այդպիսի կոմբինատներ չկան)։ Թվային տեխնոլոգիաներով, սարքավորումներով փայլուն ձեռնարկություններ են։ 

Բոլոր դրական կողմերով հանդերձ` ՏՏ ոլորտում շահույթների գեներացումը քիչ է և այն կարող են տեղափոխվել․ այսօր՝ ՀՀ-ում, մյուս օրը՝ մեկ այլ տեղ, բայց հանքը չեն կարող այստեղից տեղափոխել։

Ես այս ապագան ՀՀ-ի համար տեսնում եմ, որովհետև ժամանակին եղել է»,-նշում է Արմեն Հովհաննիսյանը։

«Չհանրային լսումներ». կոռուպցիոն տարրեր՝ Կարմիր սարը շահագործելու աղմկոտ գործընթացում Արցախը քթիդ տակ էր, ինչո՞ւ չճանաչեցիքԵրբ համընկնում են հայկական և ադրբեջանական «ակտիվիստների» նպատակները Հայ-ամերիկյան զորավարժությունները խաթարում են անվտանգության ոլորտում Հայաստան-Ռուսաստան համագործակցության մեխանիզմները. Մարիա ԶախարովաՈրպես հարազատի հետ կապը կորցրած որոնվող 34-ամյա կինն ու երեխաները հայտնաբերվել են Ռուսաստանում ինքնաթիռ է կործանվելՕձը դաշտում խայթել է 66-ամյա կնոջը․ բժիշկները պայքարում են նրա կյանքի համար Եթե ես այդ մասին չեմ խոսում ու բարձրաձայնում, նշանակում է՝ ես դրա կարիքը չեմ զգում․ Ռոմելա Սարգսյան Ի՞նչ ուժեղացված ծառայություն էր իրականացնում ոստիկանությունը երեկ Երևանում «Opel»-ը դուրս է եկել ճանապարհի երթևեկելի հատվածից ու բախվել ծառին. վիրավnրներ կան Ճանապարհը ցեխոտ էր, բոբիկ ոտքի հետքեր կային. մանրամասներ ջրանցքում խեղդված 18-ամյա աղջկա դեպքից Մենք հետևում ենք ոստիկանության կողմից ցուցարարների նկատմամբ ուժ կիրառելու մասին զեկույցներին. Դորոտա Դլուչի-Սուլիգան պատասխանել է Թագուհի Թովմասյանի նամակինՄահացել է «Մարտի 1-ի» քրեական գործով նախկին բանտարկյալ Մուշեղ Սաղաթելյանը Մեկ օրում բացահայտվել է հանցագործության 98 դեպք. Գրանցվել է 13 ավտովթար. զոհվել է 2, վիրավորվել՝ 24 մարդ Ռումինիայի մուտքի վիզա չի ստացել Բասկետբոլի Հայաստանի թիմի առանցքային խաղացող Դանիել ԿիրակոսյանըՁեր արյան մեջ թմրանյnւթ է հայտնաբերվել․ դատախազը՝ հրդեհից չտուժած զինվորին Կոթի վարչական ղեկավարը՝ վթարի հետևանքով զոհված զինծառայողի մասինՏԵՍԱՆՅՈՒԹ․ Մեկուսարան նստեցնելու հարց․ ինչու են մի խումբ տղամարդիկ զինված մտել Սիսիանի զորամաս, ում են փնտրում Պաշտպանության նախարարությունից տեղեկացնում են «Նախկինում եւ հիմա»․ Աննա Հակոբյանը լուսանկար է հրապարակելԱսիայի ամենահարուստ մարդու որդու հարսանիքը կարժենա 320 միլիոն դոլար. ովքեր են հայտնի հյուրերը Ուսումնական պրակտիկա` ԶՊՄԿ-ում25-ամյա երիտաuարդը uպանել է մանկության ընկերnջը (տեսանյութ 18+) Մոսկվայի պետական համալսարանում հայերեն կդասավանդվի «Իլհամը կորոշի, ոչ թե ես»․ Էրդողանը՝ խաղաղության պայմանագրի ստորագրման մասինՄի քանի հոգով մտել են Սիսիանի զորամաս և կրակել. մանրամասներ Չհանրային լսումներ Վեդի համայնքի Գինեվետ բնակավայրումՌուսաստանը մտահոգված է ԵՄ դիտորդական առաքելությունից Փաշինյանն ուզում է վերահսկել Արցախի ուժայիններին Հնարավոր է կարճատև անձրև. ինչ եղանակ կլինի առաջիկա օրերին Ստրադիվարիուսի և Գվարներիի հնագույն ջութակները ցուցադրվեցին ԿապանումՊադավատապետության պերճանքն ու թշվառությունը Ինչ կապ ունի ՔՊ-ական Հայկ Սարգսյանը քրեական հեղինակություն «ֆազի» կյանքից զրկելու դեպքի հետ Արհեստական բանականությունն ու արևային էներգիան ՆԳՆ-ն զգուշացնում է Խոշոր վթար՝ Երևանում. «Opel»-ը բախվել է մի քանի ծառերի և կողաշրջվել, պայքարում են վիրավnրների կյանքի համար Բաքվում շարունակում է ԼՂ բնակիչ Ռաշիդ Բեգլարյանի գործով դատական նիստը Դատապարտյալների հիվանդանոցին հնամաշ ու ժանգոտած «Գազել» է սպասարկում (տեսանյութ) Սա գոլ էլ կխփի, ըհը, խփեց, երեխեք, ո՞նց ա, դուրներդ գալի՞ս ա․ Փաշինյանը Արագածոտնի մարզում է (տեսանյութ) Ucom ընկերությունը տեղեկացնում է «Հայոց պատմության» ոդիսականը. Ավետիք ՉալաբյանՀետախուզվող է ձերբակալվել․ uպանության փորձ է արել Ձեռքներդ հեռու´«Հայոց պատմությունից». «ՀայաՔվե»Աննա Մանուչարյանի և դստեր՝ Մալենայի հրապարակումները. Նրանք կարծես տարիքակից լինեն Վրաստանի պաշտպանության նախարարը ժամանել է Հայաստան Գիշերը Հյուսիսային պողոտայում արտակարգ է եղել․ ինչ է կատարվելԲովանդակալից զրույց ունեցա Ռուսաստանի պետական Դումայի փոխնախագահ, հայտնի քաղաքական վերլուծաբան, քաղաքական գործիչ պարոն Տոլստոյի հետ. Մհեր Ավետիսյան Դանակաhարnւթյnւն՝ Սյnւնիքnւմ․ ակումբից դանակաhարված վիճակnւմ hիվանդանnց է տեղափnխվել 20-ամյա երիտաuարդ Արտակարգ դեպք․ 33-ամյա կինը փախել է շտապօգնության մեքենայից, մտել քննչական բաժին, սարքել մի իսկական կինո Այսօրվա հոսանքազրկման հասցեները
Ամենադիտված