Սահմանադրական Հանրաքվե

Ռաֆայել Աֆրիկյանը ֆեյսբուքյան իր էջում գրում է .

Ինչպես բոլորս քաջ տեղյակ ենք ՀՀ-ում սույն թվականի Դեկտեմբերի 6-ին նշանակված է համաժողովրդական հանրաքվե: 
Հանարքվեին դրված հարցն է (Հրաժարվել գործող Սահմանադրությունից անցնելով նորին, թե Ոչ):

Նշանակալից է այն փաստը, որ Սահմանադրության հետ մեկտեղ առաջարկվում է փոխել նաև կառավարման համակարգը` կիսանախագահականից անցնելով խորհրդարանականին: Այս կապակցությամբ բազմաթիվ քաղաքական ուժեր հայտնեցին իրենց դիրքորոշման մասին: Մեկը կողմ էր, մյուսը դեմ, մի ուրիշը սկզբում դեմ հետո կողմ:
Մի պահ թողնելով բոլոր գնահատականները և Սահմանադրության նոր տեքստը ցանկաում եմ խոսել կառավարման համակարգի մասին:

Ժամանակակից աշխարհում գոյություն ունի 3 հիմնական կառավարման համակարգ՛ Խորհրդարանական, Նախագահական և խառը, կամ Կիսանախագահական: 
Կան նաև Միապետական, Միակուսակցական և Ռազմական կառավարման համակարգեր: Սակայն ընդունված են մեզ հայտնի 3 հիմնական համակարգերը և դրանց հիբրիդային տեսակները:

Հարկ է ավելացնել, որ ներկայիս Եվրոպական երկրների մեծ մասը կիրառում է խորհրդարանական և կիսանախագահական համակարգերը, իսկ Ամերիկայն, Աֆրիկյան և Ասիական երկրներում գերիշխում է նախագահական կառավարման մոդելը:
Առաջին անգամ Սահմանադրություն որպես պետական փասթաթուղթ ընդունվել է 1787 թվականին ԱՄՆ-ում, իսկ 1791-ին Ֆրանսիայում:
Այդ ժամանակվանից մինչև հիմա Ֆրանսիան փոխել է 16 Սահմանադրություն և մի քանի անգամ նաև մեզ հայտնի բոլոր երեք կառավարման մոդելները, իսկ ԱՄՆ-ում մինչ այժմ գործում է 1787 թվականին ընդունված Սահմանադրությունը, որում կատարվել է ընդամենը 27 ուղղում, որից 10-ը 1791 թվականին: Կարելի է նշել նաև պետություններ, որոնք ընդհանրապես չունեն Սահմանադրություն, սակայն դա չի խոչընդոտում վերջինիս գոյությանը և զարգացմանը: Օրինակ Մեծ Բրիտանիան, կամ Նոր Զելանդիան, որտեղ Սահմանադրություն որպես այդպիսին չկա, այնտեղ ամեն ինչ կարգավորվում է օրենքով, իսկ Լիբանանում 1977-ին ընդունվել է հռչակագիր, ըստ որի օրենքը դա Հուրանն է:

1876 թվականին Օսմանյան Կայսրությունը ընդունեց Սահմանադրություն, որում մեծ արտոնություններ էին տրվում Քրիստոնյա ժողովուրդներին հատկապես Հայերին և Հույներին: Հայերը ունեին նույնիսկ ավելի շատ իրավունքներ, քան Մահմեդական ժողովուրդրները, սակայն այդ ամենը միայն թղթի վրա էր գրված (Սահմանադրությունում), իսկ թե ինչ էր իրականում և ինչով ամենը ավարտվեց բոլորիս քաջ հայտնի է:

Չենք կարող հերքել այն փաստը,որ նույն իրավիճակը տիրում է ներկայիս պահին մեր երկրում: Իշխանությունները փորձում են թղթի վրա փոփոխություններ անելով ապացուցել,որ դա Հայաստանի խնդիրները լուծելու միակ միջոցն է, այն ինչ դրա փոխարեն կարծում եմ ավելի ճիշտ կլիներ իրենց գործելավոճի փոփոխության մասին մտածելը: Եվ երկրի բարելավմանն ուղղված փորձերն ապացուցել գործնականում: 
էական չէ, թե ինչ է գրված Սահմանադրության մեջ, գործնականում աշխարհում չկա վատ Սահմանադրություն, առավել էական է այն, թե որքանով են իշխանությունները պահպանում այն և որքանով են գործում դրա շրջանակներում:
Նույնն էլ կվերագրեի կառավարման համակարգերին: Աշխարհի ամենազարգացած պետություններում, ինչպիսիք են օրինակ ԱՄՆ-ն` գործում է կառավարման Նախագահական համակարգ, Գերմանիայում և Իսրայելում` խորհրդարանական համակարգ, իսկ Ռուսաստանում` կիսանախագահական: Բոլորս գիտենք, որ վերը թվարկված պետուրյուններն աշխարհի գերտերություններն են և իրականում իրենց հզորության և զարգացվածության աստիճանը կախված չէ, ոչ սահմանադրության տեքստից, ոչ էլ կառավարման համագարգից:

Չկա մի պետություն, որտեղ ներքին խնդիրներ չլինեն: Հարկավոր է ոչ թե «փորձել» ինչ-որ բան փոխել երկրում, այլ փոխել: Մեզնից յուրաքանչյուրը պարտավոր է իր գործով ինչ-որ բան փոխել: Պարտավոր է չհուսահատվել, օգնություն չսպասել մեկ այլ պետությունից, քանի որ ոչ ոք հենց էնպես չի օգնելու մեզ: Մենք պետք է ինքներս մեզ փոխենք, ինքներս մեր երկիրը ծանր իրավիիճակից դուրս բերենք, թույլ չտանք որ մեզ խաբեն և թալանեն: 
Ինչպես տեսնում ենք մեր երկրի որևէ խնդիր կապ չունի, ոչ Սահմանադրության, ոչ էլ կառավարման համակարգի վատը լինելու հետ:
Մեր պետության ամբողջ խնդիրը հանցագործ ու անկուշտ իշխանոթյունները և անտարբեր քաղաքացիներն են: 

Եթե ցանկանում ենք ինչ որ բան փոխել Հայաստանում, ապա Դեկտեմբերի 6-ը լավ հնարավորություն է և գուցե վերջին հնարավորությունն է: Սակայն կարևոր է հասկանալ, որ Դեկտեմբերի 6-ը վերջը չէ, այն նույնիսկ սկիզբը չէ: Սկիզբը լինելու է Դեկտեմբերի 7-ին երբ քաղաքացին որոշի տեր կանգնել իր քվեարկածին և չհամակերպվի հերթական կեղծիքի հետ:
Բարին ընդ ձեզ: