Տնտեսական հեղափոխություն կլինի, բայց միայն իշխանավորների կյանքում

2020 թվականին տնտեսական առումով բարդ տարի է լինելու, չնայած իշխանությունները շարունակում են հայտարարություններ անել տնտեսական հեղափոխության շարունակականության մասին (իբր սկիզբ եղել է)։ 

Կառավարությունը կանխատեսում է, որ 2020 թվականին հնարավոր կլինի ապահովել 4,9% տնտեսական աճ, սակայն այդ ցուցանիշը բոլորովին չի համընկնում տնտեսական հեղափոխության տրամաբանությանը, որը ենթադրում է ավելի բարձր աճ։ 

Չնայած վարչապետը հանրությանը հույսեր է ներշնչում, որ տնտեսական աճը ամրագրված 4,9%-ից բարձր է լինելու, սակայն միայն հույսերով ու դրական սպասումներով պետք չէ բավարարվել, քանի որ կան բազմաթիվ իրական ռիսկեր, որոնք կարող են բացասաբար ազդել տնտեսության վրա և նշվածից էլ ցածր տնտեսական աճ գրանցել։ 

ԵԱՏՄ անդամ չհանդիսացող երկրներից ապրանքների ներմուծման մաքսային դրույքաչափերի ավելացման հետևանքները Հայաստանի տնտեսության վրա արդեն իսկ նկատելի են։ Խնդիրն այն է, որ 2020 թվականի հունվարի 1-ից մոտ 700 ապրանքատեսակի մաքսային դրույքաչափ ավելացել է: 

Եվ մեծ ուշադրության է արժանի այն հանգամանքը, որ թանկացող ապրանքատեսակների թվում կան նաև առաջին անհրաժեշտության ապրանքներ, դեղորայք։ 

Ըստ այդմ, թանկացումներ են սպասվում գյուղատնտեսության, առողջապահության, տեքստիլ արդյունաբերության, շինարարության և այլ ոլորտներում։ 

2020 թվականի հունվարից Հայաստանում ուժի մեջ են մտնում նաև ավտոմեքենաների մաքսազերծման ԵԱՏՄ դրույքաչափերը, որի արդյունքում երրորդ երկրներից ներկրված մեքենաների մաքսազերծումը թանկանալու է մոտ 6 անգամ։ 

Իսկ սա նշանակում է, որ երրորդ երկրներից մեքենաների ներմուծման գործընթացը, որի արդյունքում մեծ գումարներ էին մուտքագրվում պետբյուջե, կանգ է առել, որի արդյունքում էլ հայաստանյան շուկայում արդեն ավտոմեքենաների գների թանկացման միտում է նկատվում։ 

Հետաքրքրական է նաև հանգամանքը, որ երրորդ երկրներից ներմուծվող ապրանքների համար գանձվող մաքսային վճարները հավաքվում են ԵԱՏՄ ընդհանուր բյուջե, որից Հայաստանին վճարվելու է միայն 1,22 տոկոսը։ 

Սրան զուգահեռ՝ 2020թ. հունվարի 15-ից արդեն ուժի մեջ է մտել այն օրենսդրական նորմը, ըստ որի՝ անասունի մորթը պարտադիր պետք է իրականացվի սպանդանոցներում և բակային մորթը չի թույլատրվելու: Անասնապահությամբ և մսի վաճառքով զբաղվողները մտահոգություն ունեն, որ այս ամենի արդյունքում մսի գնի էական թանկացում է լինելու: 

Սպասվում է մի շարք ենթաակցիզային ապրանքների գների բարձրացում` կապված հարկային բեռի ավելացման հետ։ Ակցիզային դրույքաչափերի բարձրացման հետևանքով սպասվում է գնաճային ճնշման ակտիվացում ներմուծման ու տեղական արտադրության ծխախոտի, խմիչքի շուկաներում։ 

Թանկացումը կանդրադառնա նաև հեղուկ վառելանյութի գնի վրա։ 

Տարբեր տնտեսագետների հաշվարկներով՝ Հայաստանում մոտ 5-7 տոկոսով գնաճ է սպասվում, որն էլ իր հերթին բերելու է կյանքի որակի անկման։ Սակայն եթե հաշվի ենք առնում նաև, որ «Գազպրոմ Արմենիա» ընկերությունը մտադրություն ունի հայտ ներկայացնել ՀԾԿՀ՝ սպառողի համար գազի սակագինը բարձրացնելու համար, և արդեն իսկ խոսակցություններ կան, որ ապրիլից կամ հունիսից գազի գինը բարձրանալու է 5-10 դրամի սահմաններում, ապա գնաճի մակարդակն էլ ավելի մեծ է լինելու, քանի որ գազի գնի բարձրացումն իր արտացոլումն է ունենալու գրեթե բոլոր ապրանքների վրա։

 Իսկ այս պայմաններում ի՞նչ քայլեր է ձեռնարկում կառավարությունը, որպեսզի երկրում չվատթարանա սոցիալ-տնտեսական իրավիճակը։ Փաստացի՝ ոչինչ: 

Թանկացումներին դիմակայելու համար պետք է ավելացվեն հասարակության եկամուտները, սակայն քաղաքացիների եկամուտների ավելացումն անհամեմատ քիչ է, որը բավարար չէ, որպեսզի նրանց կյանքի որակի անկում տեղի չունենա։ Այլ հարց է բարձր պաշտոնյաների աշխատավարձերի գրեթե կրկնակի բարձրացումը, նրանց կյանքի որակի անկում հաստատ չի լինի։ Այսինքն, տնտեսական հեղափոխություն իրոք կարելի է սպասել, բայց միայն Փաշինյանի ու իր թիմի կյանքում:

ԱՐԹՈՒՐ ԿԱՐԱՊԵՏՅԱՆ