Վարչապետի փոխշահավետ առաջարկը. ինչու՞ պետք է փոխադարձ հաշվարկները կատարվեն ազգային արժույթներով

ՀՀ վարչապետ Հովիկ Աբրահամյանը Բելառուսական Գռոդնո քաղաքում տեղի ունեցած ԵԱՏՄ կառավարության ղեկավարների խորհրդի նիստում կարևորել է ԵԱՏՄ շրջանակներում մակրոտնտեսական և ֆինանսական կայունության ապահովման խնդիրը և առաջարկել է անհրաժեշտ քայլեր ձեռնարկել փոխադարձ հաշվարկներն ազգային արժույթներով ինտենսիվորեն կատարելու և դոլարաֆիկացման կրճատման համար:

Վարչապետի հայտարարության ու դրանում պարունակող դրական ազդանշանների ու ռիսկերի մասին PressMedia.am-ը զրուցել է Միջազգային տնտեսական ինտեգրման և բարեփոխումների նախարարի տեղակալ Սուրեն Կարայանի հետ: Նրա խոսքերով, ՀՀ վարչապետը կարևորել է նաև անցումը ազգային արժույթներով ԵՏՄ անդամ երկրների միջև ռազմավարական նշանակության ապրանքների իրականացմանը, մասնավորապես ռուբլով վաճառքը՝ առանց ԱՄՆ դոլարի հետ փոխկապակցման:

«Վարչապետի առաջարկը պայմանավորված է երկու կարևորագույն հիմնախնդիրներով. մի կողմից դա ԵԱՏՄ շրջանակներում ռազմավարական ապրաքների վճարումների իրականացման տրանսակցոն (արժույթների փոխարկման հետ կապված) ծախսերի կրճատումն է, մյուս կողմից` գնագոյացման ոլորտում առկա խեղաթյուրումների վերացումը:

Առաջարկը որպես օրինակ ենթադրում է գազամատակարարման ոլորտում անցում ՌԴ ռուբլու հաշվարկներին և վճարումներին: Հայաստանը տարեկան 400 մլն ԱՄՆ դոլար է վճարում ՌԴ- ից հիմնական էներգակիրների ներմուծման դիմաց, իսկ ՌԴ -ից մասնավոր տրանսֆերտների ձևով ՀՀ է փոխանցվում մոտավորապես 900 մլն դոլարին համարժեք գումար, որի մեծ մասը իրականացվում է ՌԴ ռուբլով: Այս տեսանկյունից ՌԴ ռուբլով էներգակիրների վճարումը իրականացնելու դեպքում կկրճատվեն արժույթի փոխարկման հետ կապված բավականին մեծ ծախսեր: ՀՀ բանկերը կհավաքագրեն տեղական շուկայում առկա ռուբլու զանգվածը և այն կփոխանցեն՝ որպես էներգակիրների դիմաց վճար: Այսօր այդ զանգվածը տեղափոխվում և փոխարկվում է ՌԴ բորսաներում, այնուհետև վերադառնում Հայաստան՝ ձևավորելով լրացուցիչ տրանսակցիոն ծախսեր»,- նշեց Ս. Կարայանը:

Փոխնախարարի համոզմամբ, այս առաջարկի իրականացումը նպաստավոր է նաև ՌԴ-ի համար: «Վերջինիս իրագործման արդյունքում գործընկեր երկրներում կձևավորվի ՌԴ ռուբլու պահանջարկ և հաշվի առնելով, որ ՌԴ-ի արտաքին առևտրի կշիռը ԵԱՏՄ երկրներում գերիշխող է, ապա կնպաստի ռուբլու կայունացմանը: ՌԴ տեսանկյունից այդ իրավիճակում ավելի խթանված կլինի միասնական արժույթի ներդրման գործընթացի անհրաժեշտությունը»,- ասաց վերջինս:

Պարոն Կարայանի խոսքերով, ԵԱՏՄ-ին արված առաջարկը կնպաստի Հայաստանում գնագոյացման գործընթացների կարգավորմանը: «Մենք մի իրավիճակում ենք, երբ անհրաժեշտ հումքային, ապրանքային ռեսուրսները և էներգակիրները ԵԱՏՄ երկրներից ներմուծվում են ԱՄՆ դոլարով, Հայաստանում հետագա գործընթացները՝ վճարումները և հաշվարկները, իրականացվում են ՀՀ դրամով, այնուհետև արտահանման պայմանագրերը կնքվում և վճարումները իրականացվում են ԵԱՏՄ ազգային արժույթներով:

Այս գործընթացում գնագոյացման վրա զգալի ազդեցություն են ունենում վերջին շրջանում արձանագրված փոխարժեքի տատանումները: Փոխադարձ հաշվարկների ազգային արժույթներով իրականացումը կնպաստի նաև ՀՀ-ում գործող բանկերի կողմից, այդ թվում ռուսական կապիտալով, անդամ երկրների արժույթներով, հիմնականում ռուբլով, վարկերի տրամադրման գործընթացի ձևավորմանը և ևս կնպաստի մեր արտահանող ընկերությունների համար փոխարժեքային տատանումների ռիսկերի նվազեցմանը»,- հավելեց նա: