Սահմանային լարվածությունը Ադրբեջան-Ռուսաստան սիրախաղի հետևանք

Հասարակություն 4 Սեպտեմբեր, 2015 17:48

Մինչ ողջ հանրությունն իր ուշադրությունը կրկին սևեռել է այս օրերին հայ-ադրբեջանական սահամանային իրադարձությունների վրա, քաղաքական վերլուծաբանները փորձում են ադրբեջանական կողմի մոտ ի հայտ եկած աշնանային սրացումների պատճառները գտնել:

Վարկածներից մեկի համաձայն, հակառակորդին հունից հանել են սեպտեմբերի 3-ին մեկնարկած «Շանթ 2015» ռազմավարական հրամանատարաշտաբային զորավարժությունները: Փորձագետների մի մասի կարծիքով էլ Ադրբեջանի հերթական ակտիվացումը Ռուսաստանի հետ հաջող սիրախաղի ակնարկի արդյունք է և այն կապված է ՌԴ արտաքին գերատեսչության ղեկավար Սերգեյ Լավրովի սեպտեմբերի 1-ին Բաքու կատարած այցի հետ:

PressMedia-ի հարցերին պատասխանում է Միջազգային և անվտանգության հարցերի հայկական ինստիտուտի ղեկավար Ստեփան Սաֆարյանը:

- Պարոն Սաֆարյան Ձեր կարծիքով ադրբեջանական կողմի մոտ ի հայտ եկած աշխանային սրացումները ՌԴ ԱԳՆ Սերգեյ Լավրովի Բաքու կատարած այցո՞վ է պայմանավորված:

- Ես ամիսներ շարունակ ասում եմ, որ երկու-երեք պետություն կա, որոնք շահագրգռված չեն Մինսկի խմբի ձևաչափի լիարժեք մանդատի վերականգնմամբ:

- Ինչու՞:

- 2008 թ.-ից հետո Պուտինին հաջողվել է ստեղծել զուգահեռ պրոցես, իր հովանու ներքո, որը գործնականում ավելի արդյունավետ է դարձել տարածաշրջանում խաղաղություն պահպանելու կամ այն վտանգելու առումով, քան ԵԱՀԿ Մինսկի խումբը: Եվ վերջին երկու-երեք տարիների ընթացքում ամերիկյան համանախագահը փորձում է ուղղակի վերականգնել ԵԱՀԿ Մինսկի խմբի մանդատը, որպեսզի պրոցեսը լիարժեք անցնի այդ խմբի հովանու ներքո, սակայն երեք պետություն կա, որոնք շահագրգռված չեն դրանում:

- Որ պետություններն են, որոնք շահագրգռված չեն ԵԱՀԿ Մինսկի խմբի ձևաչափի ակտիվացմամաբ:

- Ռուսաստանը, որն ըստ էության ուզում է ԵԱՀԿ-ի դերի թուլացում լինի տարածաշրջանում և իր եռակողմ ձևաչափի ֆորմատը դառնա միակ գործուն մեխանիզմը: Թուրքիան, որ ցանկանում է, որ նոր պրոցես սկսվի ԵԱՀԿ շրջանակներում, բայց՝ ոչ եռյակ համանախաաաագահությամբ, և ինքը կարողանա մտնել Կովկասյան պրոցեսների մեջ և Ադրբեջանը, որը կրկին բացարձակապես շահագրգռված չէ Մինսկի խմբի ջանքերի վերաակտիվացմամբ՝ թե՛ որպես լծակ իր վրա ազդելու, թե՛ բովանդակային առումով, քանի որ այլևս սեղանի վրա գնտվող տարբերակները նրա ախորժակին հարիր չեն: Հետևաբար կարծում եմ, որ Ռուսաստանի ԱԳ նախարարի այցելությունը Բաքու ոչ միայն կապվում է ռուս-ադրբեջանական հարաբերությունների հետ, այդ թվում՝ ռադիոլոկացիոն կայանի տեղակայում, ԵՏՄ-ին որևէ ձևաչափով միացում, կամ Ադրբեջանի ներքաշում ավելի խոր հակաարևմտյան հակասությունների մեջ, այլ նաև տարածաշրջանում ապակայունացման վտանգի ստեղծման համատեքստում:

- Ռուսաստանը փաստորեն իր հարցերն է լուծում ձեռքի հետ էլ ցույց տալով, որ տարածաշրջանում ինքը գերիշխող դիրք է գրավում և կարող է ցանկացած պահի աչքերը փակել այն ամենի վրա, ինչ վրա որ պետք լինի:

- Ադրբեջանը շատ լավ հասկանում է այդ շահագրգռությունը, քանի որ Միսնկի խմբի համանախագահները պլանավորում են, կամ ջանում էին կազմակերպել համանախագահների և արտգործնախարարների մակարդակով հանդիպում ՄԱԿ-ի գլավոր վերաժողովի շրջանակներում, բնականաբար այժմ երկու կողմն էլ փորձում են լարվածությունը մեծացնել, որն ինքնին արդեն խոչընդոտ է կարգավորման գործընթացի համար: Այս ամենը այո, կապ ունի ռուս-ադրբեջանական սիրախաղի հետ:

- Ինչո՞ւ է Ռուսաստանը երկակի խաղ է խաղում հանդես գալով և՛ ԵԱՀԿ Մինսկի խմբի շրջանակներում, և՛ այլ՝ Հայաստան, Ռուսաստան, Արդբեջան եռակողմ ձևաչափով:

- Ռուսաստանին ձեռնտու է, որ Մինսկի խմբի ձևաչափը թույլ մնա և հանդիպումներ կազմակերպելուց բացի ուրիշ ոչինչ չկարողանա անել, իսկ Ռուսաստանի նախագահի կողմից ձևավորած եռակողմ ձևաչափը գերիշխող դիրքում լինի:

- Փաստորեն ադրբեջանի այս ցուցադրական ելույթը Ռուսաստանին ինչ-որ բան հասկացնելու համա՞ր է:

- Ադբեջանը հավանաբար դիտարկում է Հայաստան-Ռուսաստան հարաբերությունների վիճակը և ըստ այդմ քայլեր ձեռնարկում, հույս ունենալով, որ Ռուսաստանը քաղաքական նեցուկ կլինի իրեն:

- Ձեր կարծիքով Ռուսաստանը նեցուկ կլինի՞ Ադրբեջանին:

- Եթե Ռուսաստանը Ադրբեջանի ձեռքով իր նպատակները կյանքի են կոչվում, իհարկե կլինի: