Քաղաքագետ. «Հայաստանն այն նեղ կամուրջն է, որն ապահովում է ԵՏՄ–ի և ԵՄ–ի միջև կապը»

Քաղաքագետ Մարիամ Հովսեփյանը Հայաստանի ներկայիս արտաքին քաղաքականությունը բավականին յուրօրինակ է որակում:

«Լինելով ԵՏՄ լիարժեք անդամ՝ Հայաստանը նաև կարողանում է սերտ համագործակցություն ունենալ Եվրոպական միության հետ: Դեռ չի եղել նման պետություն, որը կկարողանա զուգահեռ համագործակցել այնպիսի երկու խոշոր միությունների հետ, որոնք ինչ–որ հատվածներում իրար դեմ են: Եվ այս պարագայում ստացվում է, որ Հայաստանն այն նեղ կամուրջն է, որն ապահովում է ԵՏՄ–ի և ԵՄ–ի միջև կապը: Բացի այդ, անդամակցելով ԵՏՄ–ին և Իրանի հետ սահման ունենալով՝ Հայաստանը հանդիսանում է նաև միջանցք՝ Ռուսաստանի և Իրանի հարաբերություններում»,–PressMedia.am-ի հետ զրույցում ասաց քաղաքագետը:

Նա ընդգծեց՝ թե՛ ԵՏՄ–ին անդամագրվելը և թե՛ ԵՄ–ի հետ սերտ կապեր և համագործակցություն ունենալը որոշված էր դեռ նախորդ իշխանությունների ժամանակ. «Եվ այդ առումով ողջունում եմ այն փաստը, որ, անկախ հեղափոխությունից, միևնույն է, Հայաստանն իր արտաքին քաղաքականության մեջ կայուն մնաց, չփոխեց որևէ հստակ ուղղություն: Այդ իսկ պատճառով բավականին դրական եմ գնահատում գոնե միջազգային հարթակներում կայուն հանդես գալու հանգամանքը, թեև կար որոշակի մտավախություն, ըստ որի՝ Հայաստանը, միգուցե, կփոխի իր ուղղությունը: Այդ մտահոգությունը կար, որովհետև նույն Ն. Փաշինյանի ղեկավարած «Ելք» խմբակցությունը ժամանակին ԵՏՄ–ից դուրս գալու նախագիծ էր առաջարկել և հիմնավորել, որ առաջընթացներ չկան»:

Քաղաքագետը հրավիրեց ՀՀ–ի՝ ԵՏՄ–ի անդամակցությանը քննադատողների ուշադրությունը և նշեց, որ պետք է նախ հաշվի առնել այն, որ ԵՏՄ–ն առաջին հերթին տնտեսական միություն է. «Այն նոր է հիմնվել՝ 2015թ., և դեռ ապագա ու զարգանալու պոտենցիալ ունի: Եվ շատ սխալ է, ԵՏՄ–ն ԵՄ–ի հետ են համեմատում, որն ի սկզբանե իրենից քաղաքական միություն էր ներկայացնում: Բայց, այդուհանդերձ, գնահատելի է, որ, անկախ հեղափոխությունից, այս պահի դրությամբ ԵՏՄ–ին անդամակցելու փաստից Հայաստանն իրեն շատ կոմֆորտ է զգում և շարունակում ինտեգրվել»:

Իսկ թե ինչպե՞ս պահել երկու կողմերի հետ այսօր առկա հարաբերությունները, նա ընդգծեց, որ այդ հանգամանքը բավականին լուրջ դիվանագիտություն է ենթադրում, որի հիմքում բալանսավորումն է. «ԵՏՄ–ն իր կազմում առկա որևէ պետության չի արգելում համագործակցել այլ քաղաքական կառույցների հետ: Իսկ ԵՄ–ն իր բոլոր անդամներին սահմանափակում է այլ կառույցների և պետությունների հետ շփումների առումով: Եվ, ունենալով հնարավորություն՝ Հայաստանն այսօր, այնուամենայնիվ, կարողանում է սերտ համագործակցել թե՛ ԵՄ–ի հետ, թե՛ ԱՄՆ–ի և թե՛ բոլոր այն երկրների հետ, որոնց հետ պատմական ու պատերազմական խնդիրներ չունենք: ԵՄ–ի սկզբունքը հետևյալն է. իր անդամ պետություններն իրավունք չունեն ինտեգրվելու, համագործակցելու այլ կառույցի հետ, իսկ Հայաստանի հետ առավելագույնը կարող են համագործակցել կամ չհամագործակցել: Իսկ եթե հարցը հասնի ընտրության առաջ դնելուն, և այն աստիճանի, որ ՀՀ–ն դուրս գա ԵՏՄ–ից՝ ողբերգություն կլինի: Կան մարդիկ, ովքեր ասում են, թե ԵՏՄ անդամակցությունը Հայաստանի համար դանդաղ մահ է, իսկ ես կասեմ՝ դրանից դուրս գալը կլինի շատ ավելի արագ մահ»:

Քաղաքագետը դեմ չէ ԵՄ–ի հետ համագործակցությանը, բայց դեմ է լիարժեք անդամագրմանն այդ կառույցին:

«Եվրոպան կարող է շարունակել աշխատել, ինչ–որ գումարներ ներդնել, որն, իհարկե, ԵՏՄ–ին չի սահմանափակում: Բայց ես ի սկզբանե դեմ կլինեմ ԵՏՄ–ից դուրս գալու և ԵՄ–ին անդամակցելու գաղափարին»,– ասաց նա ու թվարկեց մի շարք պատճառներ, համաձայն որոնց անթույլատրելի է, որ Հայաստանում գործեն այն օրենքները, որոնք գործում են ԵՄ անդամ երկրներում. «Ես ուզում եմ, որ իմ երեխան մեծանա առողջ միջավայրում, այլ ոչ թե նստի մի դասարանում, որտեղ իր կողքին կարող է լինել մի ուրիշ երեխա, ում ծնողները երկուսն էլ տղամարդ կլինեն: Մեր արժեհամակարգը ոչ մի կերպ թույլ չի տալիս ընդգրկվել այդ կառույցի մեջ: Օրինակ՝ Գերմանիայում կա օրենք, որը թույլ է տալիս անձնագրում սեռը նշել միայն 18–ից հետո՝ այն ժամանակ, երբ մարդը կկողմնորոշվի, թե որ սեռի ներկայացուցիչ է: Սա աբսուրդ է: Այս պատճառներով չեմ կարծում, թե ԵՄ լիարժեք անդամ լինելու կարիքը կա: Իսկ ուղղակի շահավետ համագործակցությունը չի խանգարի: Մանավանդ՝ մեր երկրի համար, որն ունի ամբողջ աշխարհում Ցեղասպանության ճանաչման հարց»:

Ինչ վերաբերում է ՀԱՊԿ գլխավոր քարտուղարի խնդրին, քաղաքագետն ընդգծեց, որ Հայաստանի մասնակցությունը ՀԱՊԿ– ում բավականին կարևոր է. «Պետությունը, որը Թուրքիայի, Ադրբեջանի հետ սահման ունի և ունի Ղարաբաղյան չլուծված հարց, նման կառույցների հետ պետք է լավ հարաբերություններ ունենա, թեև չեմ կարծում, թե որոշ խնդիրների առկայության պարագայում ՀԱՊԿ գլխավոր քարտուղարին հետ կանչելն ինչ–որ դիրքորոշում է ենթադրում կառույցի նկատմամբ: Համոզված եմ, որ կլինի կադրային փոփոխություն, այսինքն՝ Հայաստանից կմեկնի մեկը, ով կզբաղեցնի այդ պաշտոնը»: