Ինչո՞ւ ենք մենք սիրում լացել

«Պռեսսմեդիա» լրատվականը գրում է.

Վերջին օրերի իրադարձությունները վերստին եկան ապացուցելու, որ վերապրելու փոխարեն մենք նախընտրում ենք բացառապես ողբալ և լացել: Եվ խնդիրն այստեղ այն չէ` արդյո՞ք կա տխրելու առիթ, թե՞ ոչ: Ի վերջո՝ տխրելու առիթ կա միշտ: Խնդիրն այն է, թե ինչպես ենք մենք տխրում, միայն տխրո՞ւմ ենք, թե՞ ինչ–որ հավել յալ այլ ձևերով էլ ենք փորձում վերլուծել, մարսել մեր հետ տեղի ունեցողը: Ընդ որում, այս տրամաբանությունը գործում է ոչ միայն անձնական, այլև ազգային մակարդակում, ավելին՝ այն կարծես թե դառնում է իրերն ընկալելու, վերլուծելու, աշխարհը պատկերելու դոմինանտ ձև:

Ամենավտանգավորն այստեղ ոչ թե ավելորդ հուզականությունն է, ինչը հոգեբանորեն անխուսափելի է թե՛ առանձին վերցրած մարդու, թե՛ մարդկանց խմբի, այս դեպքում՝ ազգի կամ հասարակության դեպքում: Ամենավտանգավորը կորուստը բացառապես որպես անցյալում մնալու, անցյալով ապրելու տեսանկյունից ընկալելն է: Այս իմաստով Հայաստանում իրար կողք գոյատևում են երկու ծայրահեղ մոտեցումներ. մեկը տոտալ մերժում է անցյալը, մյուսը՝ անվերջ ձգտում անցյալին: Մյուս կողմից՝ անընդհատ տուժածի, զոհի, ճնշվածի, կոտորվածի, մերժվածի «փիլոնը» ուսներիս առած՝ հաճախ ի վիճակի չենք լինում նույնիսկ կորստի մեջ գնահատել հերոսականը, վեհը, արժեքները: Ոսկե միջին, ներդաշնակ որևէ մոդել այդպես էլ չի գտնվում, որտեղ անցյալն ու ներկան կկամրջվեն, կարելի կլինի ամեն նախորդ և հաջորդ քայլերի միջև ոչ թե պատեր, այլ միջանցքներ ստեղծել: Չենք գտնում նաև այն ոսկե միջինը, երբ վերհուշը, հիշատակումը առաջին հերթին հարգանք ու խոնարհում են՝ վերապրելու, վերընձյուղվելու ու ապրեցնելու շեշտադրմամբ: Զուտ էմոցիոնալ թվացող այս խնդիրն, իրականում, իր ողջ հմայքով քաղաքական ու ռացիոնալ է: Այն տարբեր դրսևորումներով իր արտացոլումն է գտնում պետական կառավարումից սկսած՝ մասնավոր սեկտորով վերջացրած, որտեղ կամ կարոտախտով լցվում են հնի հանդեպ, կամ էլ հնարավորինս արագ փորձում են մերժել այն ու անցնել բոլորովին նորին: Իրականում, սակայն, առաջին հայացքից հակընդդեմ այս մոտեցումները նույն հիմքն ունեն՝ երկու դեպքում էլ չկա անցյալի հետ հարաբերվելու, կորսվածը գնահատելու մշակույթ: Եվ այդ վակուումը լցվում է մի դեպքում հիվանդագին ողբով, մեկ այլ դեպքում՝ բացարձակ մերժողականությամբ: