Ու՞ր մնաց Բաղրամյանը և ինչպե՞ս ետ բերել այն...

Երբ շարժումը վայրընթաց էր ապրում, քաղաքակական կուսակցություններից և ոչ մեկը հանձն չառավ շարունակել սկսված գործընթացը: Իրենք հայտարարեցին, թե չեն կամենում միավորներ հավաքել ոչ իրենց կողմից նախաձեռնված քաղաքական միջոցառումից, սակայն իրական պատճառն այլ էր: Քաղաքակական կուսակցություններից և ոչ մեկը չէր կարող շարունակել շարժումը և այն հասցնել երջանիկ հանգրվանի, քանի որ Բաղրամյանում ակամա ծնունդ առած հարաբերությունները, արժեքները չկան կուսակցություններից և ոչ մեկում : Իսկ նման շարժումը կարող է զարգացնել ու արդյունքի հասցնել այնպիսի կառույցը, որը հիմքում Բաղրամյանում նկատված հարաբերություններն ու արժեքներն են:

2. Քիչ հավանական է, որ որևէ ժողովուրդ պահի տակ, առանց քարոզների, առանց դաստիարակչական ելույթների կտրուկ փոխի իր վարքը, սկսի առաջնորդվել բոլորովին նոր արժեքներով, դառնա կարգավորված ու շարժի ամենքի նախանձը: Բաղրամյանում ասվածը տեղի ունեցավ:

Միջին և ավագ սերունդը կարող է փաստել, որ նույնը, դեռ ավելի ուժգին, տեղի է ունեցել Արցախյան շարժման ընթացքում, 1988-ին: Այն ժամանակ էլ, առանց քարոզի, մարդիկ ակամա փոխվեցին այնպես, որ իրենք իրենց չէին ճանաչում:
Այստեղից կարելի է հետևեցնել, որ այդ նախանձելի արժեքներն ամենևին նոր չէին մեր ժողովրդի համար, դրանք բնորոշ են հային, պարզապես ինչ-ինչ պատճառներով գտնվել են ճնշված, սեղմված վիճակում և ինքնաբուխ հորդացել են բարենպաստ պայմանների առկայության դեպքում:

Հիշու՞մ եք Բայրոնի խոսքը մեր մասին՝ հայերի լավ հատկանիշները աստվածատուր են, վատերը՝ ձեռքբերովի: Ստացվել է այնպես, որ մեր լավ հատկանիշները ճնշվել, անցել են հոգու խորքերը, իսկ ձեռքբերովի վատերը որոշում են մեր կենցաղը:

Եվ Բաղրամյանը ետ բերել կարողանալու համար հարկավոր է, որ խնդիրը լուծել ծրագրած ընտրանին ունակ լինի պարզել, թե 
- ո՞րն է մեր աստվածատուր հատկանիշների համակարգը,
- ե՞րբ ենք առաջնորդվել դրանով որպես ժողովուրդ և ինչպիսի՞ն է եղել մեր երկիրն այդ ժամանակ,
- ի՞նչ կերպ է հնարավոր արթնացնել հոգու հեռավոր խորքերում քնած դրական հատկանիշները:

Շարունակելի...