Ներառական կրթության բացերը

Ներառական կրթությունը մեր երկրում սկսվեց ներդրվել 2001 թ.–ից: Հետո այն գնալով ավելի մասսայական բնույթ ստացավ: Հիմա արդեն մայրաքաղաքի հանրակրթական հաստատություններից շատերում սովորում են նաև առանձնահատուկ պայմանների կարիք ունեցող երեխաներ: Այս համակարգը կամաց–կամաց ներդրվում է նաև հանրապետության մարզերի դպրոցներում և ՀՀ ԿԳ նախարար Լևոն Մկրտչյանի խոսքով ծրագրի ներդրումը Սյունիքի մարզում ավարտին է մոտենում, իսկ Լոռու մարզում էլ շուտով կսկսվի: Նշենք նաև, որ կրթության առանձնահատուկ պայմանների կարիք ունեցող երեխաներից յուրաքանչյուրի համար նախարարության կամ պետական այլ կառույցի ենթակայության տակ գտնվող ուսումնական հաստատություններին պետբյուջեով նախատեսված գումար է հատկացվում: ԿԳՆ–ից «Փաստին» տեղեկացրեցին, որ մեկ աշակերտի համար նախարարության ենթակայության տակ գործող դպրոցներին հատկացվող միջինացված գումարը տարեկան 482 հազար 200 դրամ է կազմում:

Մեր տեղեկություններով կան դպրոցներ, որտեղ ներառական կրթություն ստացող մեկ երեխայի հաշվով դպրոցը ստանում է մինչև 600 հազար դրամ գումար: Գումարի չափը փոխվում է կախված երեխաների թվաքանակով, ինչպես նաև այն հանգամանքով պայմանավորված, թե երեխան տարրական, հիմնական, թե ավագ դպրոցում է սովորում: Ստացվում է, որ առողջական խնդիրներ ունեցող երեխաների ուսումը կազմակերպելու համար բավականին գումար է ծախսվում պետական միջոցներից: Մյուս կողմից ներառական կրթություն ստացող աշակերտը «գանձ» է դպրոցի տնօրինության համար, որից նրանք հրաժարվել չեն ուզում: Ուստի կարող են նույնիսկ մտավոր հետամնացության այնպիսի աստիճան ունեցող երեխաների ընդունել, որոնց հետ շփումը կարող է վտանգավոր լինել ոչ միայն իրենց տարեկիցների, այլև նրանց հետ պարապող ուսուցիչ–հոգեբանի համար:

«Որևէ չափանիշ չկա, թե որ խնդիրների դեպքում է կարելի երեխայի կրթությունը կազմակերպել հանրակրթական դպրոցում և որ խնդիրների դեպքում՝ ոչ: Ու քանի որ նման երեխաների դեպքում դպրոցը լրացուցիչ գումար է ստանում, ուստի դպրոցների տնօրենները շահագրգռված են նրանց ընդունել: Բայց ասեմ, որ ես աշակերտներ ունեմ, որոնք արդեն մի քանի տարի է հայոց այբուբենի տառերն են սովորում, բայց այդպես էլ չեն հիշում դրանք: Ի դեպ, մեր դպրոցում սովորող երեխաները մտավոր այն աստիճանի հետամնացություն ունեն, որ նույնիսկ փորձում են հարվածել ինձ կամ մազերիցս քաշել ու եթե հանկարծ մոռանամ անհրաժեշտ հեռավորություն պահել նրանցից, ապա անպայման կվնասվեմ: Ցավալին այն է, որ դպրոցի տնօրենին նման հարցերը չի հետաքրքրում, ես էլ չեմ կարող բողոքել, քանի որ ինձ աշխատանքից կազատեն»,– ասում էր մայրաքաղաքի ներառական կրթություն ապահովող դպրոցներից մեկի հոգեբանը, ով հասկանալի պատճառով չցանկացավ անունը հրապարակել:

Անշուշտ հարցը շատ նուրբ է և դժվար է մտավոր կարողություններ ունեցող երեխայի ծնողին ասել, որ իր երեխան չի կարող մնացածի հետ նույն դպրոցում սովորել: Բայց ինչպես հասկանալ այն փաստը, որ երբ այլ որակի ու տեսակի խնամքի կամ բուժման կարիք ունեցող երեխաներն ընդունվում են սովորական կրթական հաստատություններ, շատ հաճախ տանջում թե՛ իրենց, թե՛ շրջապատին և արդյոք ժամանակը չէ՞, որ ԿԳՆ–ն գումար հատկացնելուց բացի նաև հստակ չափանիշներ սահմանի, թե որ խնդիրներ ունեցող ո՞ր երեխային է թույլատրվում սովորել հանրակրթական հաստատություններում և ո՞ր երեխային՝ հատուկ հաստատությունում:

Արմինե Գրիգորյան