Ռուսական հասարակության մեջ գնալով զգացվում են պատժամիջոցների ու քարոզչության հետևանքները

Կոնստանտին Տեր-Նակալյանը իր ֆեյսբուքյան էջում գրում է.

Երեկ վերադարձա Ռուսաստանից, որտեղ մասնակցում էի Հաղթանակի օրվան նվիրված «Հաղթանակների ժառանգորդները» համաժողովին։ Բնականաբար, առիթ ունեցա հանդիպելու ու լսելու շատ մարդկանց, այդ թվում նաև Ռուսաստանի ներկայացուցիչներին՝ ինչպես շարքային, այնպես էլ բարձրաստիճան, և պետք է խոստովանեմ, որ համեմատած մեկ տարի առաջվա հետ, երբ վերջին անգամ էի Ռուսաստանում, շոշափելի փոփոխություններ եմ նկատում ռուսական հասարակության ու հանրային տրամադրությունների մեջ։

Նկատվում էր մի տեսակ լարվածություն ու լրջացում։ Եթե մեկ տարի առաջ ռուսաստանցիների մեծամասնությունն անհոգ էր ու անդարդ, ապա հիմա պատժամիջոցները մի կողմից են իրենց սև գործն անում, ներքին քարոզչությունը մյուս կողմից է իր էֆեկտն ունենում՝ թե՛ դրական, թե՛ բացասական։

Դրական առումով կարող եմ ասել, որ ռուսները կրկին ցուցաբերում են իրենց հատուկ ազգային հոգեբանության գծերից մեկը՝ դժվարությունների առջև կոնսոլիդացվում են ու մի տեսակ լրջանում։ Ես չեմ կարող ասել որ վախ կամ էլ դժգոհություն էի տեսնում սեփական իշխանության ու ստեղծված իրավիճակի հանդեպ։ Ընդհակառակը, պատժամիջոցներն ու դրանց արդյունքում գնալով ավելի ակնհայտ դարձող տնտեսական բարդություններն ավելի են խթանել ռազմահայրենասիրական տրամադրությունները ռուսական հասարակությունում, ու օրինակ նույն Հաղթանակի օրը, որն առանց այդ էլ ամենասիրված ու ժողովրդական տոնն է Ռուսաստանում, աննախադեպ դրական է ընկալվում ռուսների կողմից։

Մյուս կողմից, սա չի կարող չունենալ նաև բացասական երանգներ՝ հաշվի առնելով նույն ներքին քարոզչության՝ սխալ շեշտադրումներով հագեցվածությունը։ Կարելի է ասել, որ այսօր Ռուսաստանում ամենաթրենդային կարգախոսը հետևյալն է. «У России только два союзника - Армия и Флот»... Ու կարծես թե շատերը մոռանում են, որ որքան էլ դա այդպես լինի, ռուսական բանակն ու նավատորմը ոչ առաջ, ոչ էլ առավել ևս հիմա բացառապես ռուսներից չեն բաղկացած եղել, այլ միշտ եղել են բազմազգ ու խայտաբղետ։ Ուզում եմ ասել, որ առկա իրավիճակում արհեստականորեն ու բավականին ուժեղ կատալիզացվում են ազգայնական տրամադրությունները, ու շատ ռուսներ մոռանում են, որ այդ թվում նաև Հայրենական պատերազմը ոչ միայն Ռուսաստանն ու ռուս ժողովուրդն է հաղթել, այլ նաև հայերը, ղազախները, բելոռուսները, տաջիկները և ի վերջո նույն այն ուկրաինացիները, որոնց շուրջ ներքին քարոզչությունն աստիճանաբար դեմոնիզացման մթնոլորտ է ստեղծում։

Այսքանով հանդերձ՝ արդարության համար պետք է ասեմ, որ երբ առողջ տրամաբանությամբ խոսք է հնչում, որը հրավիրում է ռուսների ուշադրությունն այս անհարթությունների ու վտանգավոր շեղումների վրա, մեծամասամբ դա խիստ դրական է ընդունվում, նույնիսկ ազգայնականության վրա թեթևակի շեղված ռուսների կողմից, ու հենց այդպիսի մի դրվագ էլ եղավ ինձ հետ, երբ 500 հոգանոց լսարանի առջև ելույթ ունենալիս անդրադառնում էի այդ թվում նաև հակաուկրաինական քարոզի ու բացառապես նացիստա-բանդերական ոչնչությունների վրա շեշտադրումներ անելու ռուսական մեդիաների քաղաքական սովորույթին։ Երբ ես հիշեցրի, որ անկախ ամեն ինչից՝ ուկրաինացիների ճնշող մեծամասնությունը բոլորին հավասար մարտնչում էր ֆաշիզմի դեմ, իսկ ԽՍՀՄ հերոսների թվով ուկրաինացի ժողովուրդը երկրորդն էր ռուսներից հետո, հանդիսատեսը ծափահարում էր, իսկ համաժողովից հետո ինձ մոտեցավ ազգայնական ռուսներից մեկն ու շնորհակալություն հայտնեց «за то, что ты открыл мне глаза на то, что я забыл замечать»:

Այս ամենն ուղղակի մի հոգու դիտարկումներ են ու ընդամենը մեկ դրվագ բազմաթիվ այլ դրական ու բացասական դրվագների կողքին, բայց գոնե ինձ համար ես երկու հետևություն արեցի. Ռուսաստանն ու ռուսական հասարակությունն այլևս առաջվանը չէ ու դժվար թե լինի, իսկ թե ինչպիսին այն կլինի՝ լա՞վը, թե՞ վատը, կախված է այդ թվում նաև նրանից, թե որքանով հարևաններն ու այդ թվում նաև մենք՝ հայերս, կկարողանանք դրական ներազդել ու հղկել այդ լայն տրանսֆորմացիոն պրոցեսները, առավել ևս, որ ռուսական հասարակության ու իրականության մեջ առկա է այդպիսի սթափեցնող ու դրական արմատով ազդեցության սուր պահանջարկ։