Որոնք են ինքնասպանությունների հիմնական պատճառները. հոգեբան

news.am-ը գրում է.

Ինքնասպանություն գործելու փորձերը, որպես կանոն, ցուցադրական են լինում եւ  պատճառները, որոնք մարդկանց դրան են մղում, տարբեր են: Բայց հիմնական պատճառն ինչ-որ մեկին «պատժելու» ցանկությունն է: Ասենք, երեխան փորձել է պատժել ծնողներին, պատանին կամ աղջիկը` սիրելիին: Լինում են նաեւ սոցիալական բնույթի պատճառներ:  Այդ մասին հունիսի 7-ին մամուլի ասուլիսին հայտնել է հոգեբան Սամվել Խուդոյանը:  

Նրա խոսքով, այդ ցուցադրական փորձերի մի մասն ինքնասպանությամբ է ավարտվում այն պատճառով, որ սխալ է հաշվարկված լինում: 

Ինչ վերաբերում է կոնկրետ իրականացված ինքնասպանություններին, ապա դա լիովին այլ կարգ է:  «Այստեղ եւ պատճառները, եւ խնդիրները, եւ մարդկանց հուզական վիճակը լրիվ այլ բնույթի են», - ասել է նա` հավելելով, որ եթե ցուցադրական փորձերի են դիմում հիստերոիդ բնույթի մարդիկ, ապա ինքնասպանություն գործում են ինքնամփոփ մարդիկ` խորը ապրումներով, որոնք լուրջ խնդիրներ ունեն, այդ թվում` հոգեկան», - ասել է նա:

Ինքնասպանությունների հիմնական պատճառը, հոգեբանի խոսքով, դեպրեսիան է, ինչպես նաեւ ցածր ինքնագնահատականը, մեղքի զգացումը: Դրա սոցիալական պատճառները լիովին տարբեր կարող են լինել: Մասնավորապես, ինքնասպանության դիմում են խաղամոլները, լինում են նաեւ ծիսական ինքնասպանություններ, բայց բարեբախտաբար, Հայաստանում դրանք քիչ են տարածված:  

Հոգեբանը դա գնահատում է որպես մտածելակերպի սխալ զարգացման հետեւանք, որպես փախուստ խնդիրների լուծումից: Մասնագետի խոսքով, այդպիսի փախուստ են հանդիսանում նաեւ հարբեցողությունը եւ թմրամոլությունը: 

Սամվել Խուդոյանը հարցում է անցկացրել եւ պարզել է, որ մարդկանց 85-90 տոկոսը բացառում է որեւէ իրավիճակում ինքնասպանության հնարավորությունը: 

Մասնագետի խոսքով, ինքնասպանությունների վիճակագրությունը, հնչեցված թվերը ռեալ ոչինչ չեն տալիս տվյալ երեւույթի ընկալման պատճառների առումով: Հոգեբանության ոլորտում նույնիսկ պայքարում են թվերի հաշվարկի դեմ, որովհետեւ այդ թվերը հաշվի չեն առնում շատ գործոններ, իսկ հոգեբանությունը պատճառային գիտություն է, դա է նրա գործիքը: 

Նրա խոսքով, շատ են ասում, թե ինքնասպանություն գործածը ուժեղ մարդ է, իսկ հետո ասում են, թե թույլ է, բայց աստիճանակարգումները սխալ են: Կամ էլ ասում են, թե ինքնասպանություն են գործում միայն իռացիոնալ մարդիկ, բայց ճշմարտությունն  այն է, որ նույնիսկ շատ ռացիոնալ մարդիկ կարող են դեպրեսիայի վիճակում նման քայլի դիմել, որովհետեւ գերակշռում է հուզական ֆոնը: 

Սամվել Խուդոյանը հավաստիացրել է, որ ինքնասպանությանը պատրաստվող մարդը այս կամ այն կերպ ազդանշաններ է տալիս այն մասին, թե ինչ է պատրաստվում անել:  Պետք է շատ ուշադիր լինել այնպիսի ակնարկների, ինչպիսիք են «ինչ անիմաստ կյանք է», «ապրել չարժե» եւ այլն: Կամ էլ նման մարդիկ օրագիր են պահում, նույնիսկ մանրամասն կտակ են կազմում կամ փող են հավաքում իրենց թաղման համար: Ճիշտ է, պետք է կարողանալ մարդկանց լուրջ մտադրությունները տարբերել սովորական բանահյուսությունից, ինչպես օրինակ`  «կմեռնեմ, կազատվեմ ձեզնից»:

Հոգեբանը նաեւ նշել է, որ կան չգիտակցված ինքնասպանություններ, որոնք չեն գրանցվում. օրինակ, թմրամոլը թմրանյութի մեծ չափաբաժնի ներարկում է անում եւ նա հրաշալի գիտե, որ կարող է ողջ չմնալ:  Կամ էլ հարբեցողը շատ մեծ քանակությամբ խմիչք է խմում: Կամ մարդը դիտավորյալ փողոցն անցնում է այն մասում, որտեղ իրեն հաստատ կխփեն: Եվ միայն շատ մասնագիտական վերլուծությունն է ցույց տալիս, որ դա դժբախտ դեպք չէր:  «Խոսուն օրինակ է լորդ Բայրոնը, որը գնացել է այնտեղ, որտեղ իրեն կարող էին սպանել: Կամ էլ Պուշկինի մենամարտը: Հայտնի է, որ նրան համոզել են հետ կանգնել, բայց նա իրենն է պնդել», - ասել է նա:

Խոսելով այն մասին, որ ինքնասպանություն գործելուց առաջ մարդիկ, որպես կանոն, շատ հանգիստ եւ հավասարակշռված են դառնում, հոգեբանը նշել է, որ այո, նման բան լինում է, այդ մարդիկ շատ լավ ձեւացնում են: Հայտնի են դեպքեր, երբ շիզոֆրենիկները լիովին նորմալ մարդ են ձեւացել, միայն թե դուրս գան հոգեբուժարանի պատերից: Բայց դա չի նշանակում, թե նրանք բուժվել են: Նա նաեւ հավելել է, որ հիմնականում ինքնասպանություն են գործում հենց  շիզոֆրենիայով հիվանդները: Ընդ որում, նրանք  ինքնասպանություն են գործում ոչ թե փսիխոզի ընթացքում, այլ դրանից դուրս գալուց հետո: