Ռուսաստանից Հայաստան ներկրվող բնական գազի գնի 4 անգամ բարձրացումը կհանգեցնի էլեկտրաէներգիայի վերջնական սպառողական սակագների մոտ 2.2-ից 2.5 անգամ աճի. Հրայր Կամենդատյան

 

Հոսանքի գինը 120 դրամ՞։

Ռուսաստանից Հայաստան ներկրվող բնական գազի գնի 4 անգամ բարձրացումը (օրինակ՝ սահմանին $165-ից հասնելով ~$660-ի 1000 խմ-ի դիմաց) կհանգեցնի էլեկտրաէներգիայի վերջնական սպառողական սակագների մոտ 2.2-ից 2.5 անգամ (շուրջ 120–150%) աճի:

Այդ դեպքում բնակչության համար 1 կՎտ/ժ էլեկտրաէներգիայի միջին գինը ներկայիս ~45-53 դրամից կարող է հասնել 100–120 դրամի:

Հաշվարկի տնտեսագիտական հիմնավորումը

1. Գազային էլեկտրակայանների (ՋԷԿ) կշիռը արտադրության մեջ

Հայաստանում արտադրվող էլեկտրաէներգիայի շուրջ 35–40%-ը ստացվում է ՋԷԿ-երում (Երևանի ՋԷԿ, Հրազդան-5)` բնական գազի այրումից: ՋԷԿ-երի արտադրած էլեկտրաէներգիայի ինքնարժեքի ավելի քան 70–80%-ը կազմում է հենց վառելիքի (գազի) ծախսը:

* Գազի գնի 4 անգամ բարձրացման դեպքում ՋԷԿ-երի թողարկած էլեկտրաէներգիայի ինքնարժեքը կբարձրանա ավելի քան 3 անգամ (1 կՎտ/ժ-ի հաշվով ներկայիս ~25–30 դրամից հասնելով ~80–90 դրամի):

2. Ազդեցությունը համակարգի միջին կշռված գնի վրա

Էլեկտրաէներգիայի վերջնական սակագինը ձևավորվում է բոլոր կայանների (ԱԷԿ, ՀԷԿ-եր, ՋԷԿ-եր, Արևային կայաններ) արտադրանքի միջին կշռված գնից, հաղորդման/բաշխման ծախսերից և ՀԷՑ-ի մարժայից:

* ԱԷԿ և ՀԷԿ-եր (~60–65% մասնաբաժին). Սրանց ինքնարժեքը գազի գնից անմիջականորեն չի կախված (թեև ընդհանուր գնաճը կարող է որոշակի անուղղակի ճնշում ստեղծել):

* ՋԷԿ-եր (~35–40% մասնաբաժին). Սրանց գնի 3x+ աճը միայն արտադրական շղթայում էլեկտրաէներգիայի միջին գնման գինը կբարձրացնի շուրջ 80–100%-ով:

3. Հաղորդման, բաշխման և համակարգային ծախսեր

ՀԷՑ-ի (Հայաստանի էլեկտրական ցանցեր) և ԲԷՑ-ի (Բարձրավոլտ էլեկտրացանցեր) սպասարկման, կորուստների փոխհատուցման և ենթակառուցվածքների ծախսերը նույնպես ճշգրտվում են գնաճին համահունչ։

Հնարավոր մեղմացնող գործոններ (Պետական քաղաքականություն)

Իրականում պետությունը կարող է ձեռնարկել քայլեր՝ նման շոկային թանկացումը մասնակիորեն մեղմելու համար.

* Սուբսիդավորում. Պետական բյուջեից կամ հատուկ ֆոնդերից սուբսիդավորել գազի կամ էլեկտրաէներգիայի գնի մի մասը (հատկապես անապահով խավերի համար):

* ԱԷԿ-ի և ՀԷԿ-երի լրացուցիչ ծանրաբեռնում. Ատոմակայանի ու խոշոր ՀԷԿ-երի էժան էլեկտրաէներգիայի արտադրության ծավալների բարձրացում՝ ՋԷԿ-երի մասնաբաժինը համակարգում նվազեցնելու նպատակով:

Սպասենք .....

* «Գազ՝ էլեկտրաէներգիայի դիմաց» Սվոպ. Իրանի հետ իրականացվող սվոպ ծրագրի ընդլայնում, որտեղ ներկրվող գազի դիմաց վճարվում է էլեկտրաէներգիայով, այլոչ թե կանխիկ արտույթով: