Ե՞րբ կհեռանա ՔՊ-ն․ տնտեսական ճնշումները կարո՞ղ են իշխանափոխության բերել. Հրայր Կամենդատյան

Երբ կհեռանա քպ ՞։Քաղաքական և սոցիալ-տնտեսական վերլուծությունների համատեքստում իշխանափոխության կամ կառավարության հրաժարականի հանգեցնող «կրիտիկական զանգվածի» ձևավորումը տեղի է ունենում այն ժամանակ, երբ տնտեսական ճնշումները համադրվում են քաղաքական ու սոցիալական որոշակի գործոնների հետ։

Տնտեսական գործոնների կուտակման

ցուցանիշները՝ արտաքին պարտքի սպասարկման բեռը, էներգակիրների (գազի) գնաճը, արտահանման ծավալների կրճատումը և արդյունավետություն չապահովող, բայց բյուջեն ծանրաբեռնող սուբսիդիաները, ստեղծում են մակրոտնտեսական լուրջ ճնշում։ Պատմականորեն, նման պայմաններում պետությունը կանգնում է երկընտրանքի առջև.

* Սոցիալական ծախսերի կրճատում կամ հարկային բեռի ավելացում, ինչն ուղղակիորեն ազդում է բնակչության գնողունակության վրա։

* Լրացուցիչ փոխառությունների ներգրավում, ինչը մեծացնում է ֆիսկալ դեֆիցիտը և ապագա սերունդների պարտքային բեռը։

Երբ է առաջանում լայն զանգվածների աջակցությունը

Լայն հանրային զանգվածները սովորաբար դուրս են գալիս պասիվ դժգոհության վիճակից և ակտիվորեն աջակցում հրաժարականի պահանջին հետևյալ պայմանների միաժամանակյա առկայության դեպքում.

* Կենսամակարդակի շեշտակի նվազում (Սոցիալ-տնտեսական սահման). Երբ տնտեսական սեղմումը դուրս է գալիս վերացական թվերի սահմաններից և վերածվում է առաջին անհրաժեշտության ապրանքների, էներգակիրների ու ծառայությունների գների այնպիսի աճի, որը սովորական քաղաքացին այլևս ի վիճակի չէ փակել իր ամենօրյա եկամուտներով։

* Կառավարման ինստիտուցիոնալ անկարողություն. Երբ հանրությունն ականատես է լինում, որ իշխանությունը չունի տնտեսական ճգնաժամը մեղմելու կառուցվածքային լուծումներ կամ ծրագրեր և առաջնորդվում է միայն իրավիճակային քայլերով։

* Վստահելի այլընտրանքի առկայություն. Լայն զանգվածների զանգվածային աջակցությունը հազվադեպ է ձևավորվում միայն «դեմ» լինելու հենքի վրա։ Անհրաժեշտ է լինում քաղաքական կամ մասնագիտական այնպիսի այլընտրանք, որը հանրությանը առաջարկում է ճգնաժամից դուրս գալու հստակ, հաշվարկված և հավատարժան ծրագիր։

* Տրիգերային (խթանիչ) իրադարձություն. Հաճախ երկարատև կուտակված տնտեսական դժգոհությունը պայթում է որևէ կոնկրետ, որոշիչ իրադարձության պատճառով (օրինակ՝ սակագների հերթական թանկացում, որոշակի ոլորտի կոլապս կամ քաղաքական սխալ որոշում)։

Քանի դեռ տնտեսական բեռը հասարակության լայն շերտերի համար չի անցել կրիտիկական շեմը, կամ առկա է քաղաքական այլընտրանքի վերաբերյալ անորոշություն, իշխանությունները կարողանում են ձգձգել քաղաքական հանգուցալուծումը՝ օգտագործելով վարկային միջոցներ կամ վարչական ռեսուրսներ։

Այս պահին հնարավոր կոլապսը գնահատվում է 30% չափով,որը սակայն աշնան վերջին կկազմի 50%, և ձմռան ավարտին 80%։ Կոլապսից խուսափելու գինը մեկուկես մլրդ դոլար է,որը պարզապես չկա։