Ջախջախել սեփական ժողովրդի կեսի՞ն. իշխանական էյֆորիայի և պետականության անատոմիան. «Փաստ»

«Փաստ» օրաթերթը գրում է.

Ցանկացած ժողովրդավարական հասարակարգում ընտրությունները քաղաքական լեգիտիմություն ձևավորելու և երկրի կառավարումը ստանձնելու ժամանակավոր միջոց են, այլ ոչ թե սեփական հայրենակիցներին վերջնականապես տրոհելու կամ նրանց նկատմամբ «հաղթանակ տանելու» պատերազմի դաշտ։ Սակայն Հայաստանի ներկայիս քաղաքական իրականության մեջ գործող իշխանության, ի դեմս Նիկոլ Փաշինյանի և նրա թիմակիցների, հռետորաբանությունը վաղուց դուրս է եկել քաղաքական կոռեկտության և մրցակցության բոլոր հնարավոր կանոններից։ Վերջին շրջանի բարձրագոչ հայտարարությունները, թե «պատերազմի եռագլուխ կոալիցիան ջախջախված է», և դրանց ուղեկցող տարատեսակ վիրավորական ու պիտակավորող արտահայտությունները ոչ միայն չեն նպաստում ներքաղաքական կայունությանը, այլև ուղղակիորեն հարվածում են պետականության հիմքերին՝ հանրությանը պահելով հարատև ներքին պատերազմի հոգեբանական հարթության մեջ։

Քաղաքական հաղթանակի էյֆորիան և սեփական անփոխարինելիության պատրանքը հաճախ ստիպում են մոռանալ մաթեմատիկական ու քաղաքագիտական պարզ ճշմարտությունները, որոնք արտացոլված են հենց ընտրական թվերի մեջ։ Երբ բնակչության շուրջ քառասուն տոկոսը իր ձայնը վստահում է ընդգծված ընդդիմադիր ուժերին, դա նշանակում է, որ հասարակության գրեթե կեսը բացահայտորեն մերժում է գործող կուրսը և կիսում այլընտրանքային մոտեցումներ։ Այսպիսի պայմաններում ընդդիմությանը «ջախջախված» որակելը կամ նրանց հասցեին հեգնանքով ու թշնամանքով խոսելը նշանակում է թիրախավորել, նվաստացնել և քաղաքականապես լուսանցք մղել սեփական երկրի հարյուր հազարավոր քաղաքացիների։ Սա կառավարման մանդատի էության սխալ ընկալում է, քանի որ ընտրություններում հաղթելը չի նշանակում ստանալ բացարձակ սեփականության իրավունք պետության և նրա ժողովրդի նկատմամբ։

Այստեղ է, որ բախվում ենք իշխանության բուն փիլիսոփայության և դրա աղավաղված ընկալման ճգնաժամին։ Քաղաքական տեսության և սահմանադրական իրավունքի առանցքային թեզն այն է, որ ընտրություններից հետո ձևավորված կառավարությունը դադարում է լինել լոկ կուսակցական մարմին։ Իշխանությունը սեփական թիմակիցների բարօրությունն ու հարմարավետությունը ապահովող քաղաքական կազմակերպություն չէ, այլ ամբողջ պետության և նրա բոլոր քաղաքացիների կենսագործունեությունը երաշխավորող համակարգ։ Գործող ղեկավարությունը պարտավոր է գիտակցել, որ ինքը հավասարապես պատասխանատու է բոլորի համար՝ թե՛ իրենց քվեարկած քաղաքացիների, թե՛ իրենց դեմ արտահայտված այն հսկայական զանգվածի, և անգամ նրանց համար, ովքեր խախտել են օրենքն ու հանցագործ են ճանաչվել, քանի որ վերջիններիս հանդեպ արդարադատությունը նույնպես պետք է իրականացվի բացառապես իրավունքի, այլ ոչ թե քաղաքական վրեժխնդրության կանոններով։ Իշխանությունն ունի պոզիտիվ պարտավորություն՝ հոգ տանելու նաև իրեն ընդդիմացող հատվածի մասին, քանի որ նրանք նույնպես պետության հարկատուներն են, բանակի զինվորները և հանրույթի անբաժանելի մասը։

Տարիներ շարունակ Հայաստանի քաղաքական դաշտում կիրառվող «սևերի և սպիտակների» դիխոտոմիան արդեն սպառել է իրեն և դարձել պետության զարգացումը արգելակող գլխավոր գործոնը։ Անընդհատ թշնամանքի, ներքին ատելության և լարվածության սերմանումը քայքայում է ներքին համերաշխությունը այնպիսի պատմական ժամանակաշրջանում, երբ արտաքին լրջագույն սպառնալիքների պարագայում ներսում «ներքին թշնամիների» փնտրտուքը թուլացնում է պետության դիմադրողականությունը։ Փոխադարձ վիրավորանքների վրա հիմնված հռետորաբանությունը իջեցնում է քաղաքական մշակույթի նշաձողը՝ բովանդակային ու ստրատեգիական քննարկումները փոխարինելով փողոցային բառապաշարով։ Որպեսզի երկիրը կարողանա դուրս գալ այս տևական ճգնաժամից, անհրաժեշտ է անցում կատարել բացառման քաղաքականությունից դեպի ներառականության քաղաքականություն։ Պետության ղեկավարի և կառավարող թիմի խոսույթը պետք է միտված լինի ոչ թե հասարակության մյուս հատվածին նվաստացնելուն կամ «ջախջախելուն», այլ ընդհանուր հայտարարների փնտրտուքին, քանի որ միայն սեփական քաղաքացիների նկատմամբ թշնամանքի դադարեցմամբ է հնարավոր կառուցել կայուն, իրապես ժողովրդավարական և իրավական պետություն։

Մանրամասները՝ «Փաստ» օրաթերթի այսօրվա համարում