Եվրոպական պատրանքը և հայկական իրականությունը

Հայաստանին երբեք չեն ընդունի Եվրոպական Միություն։ Որքան էլ գործող իշխանությունները փորձեն ԵՄ ուղղությամբ քայլերը ներկայացնել որպես երկարաժամկետ և ռազմավարական ընտրություն, իրականությունն այլ է․ այդ հեռանկարը շարունակում է մնալ առավելապես քաղաքական փաթեթավորում՝ առանց իրական հիմքերի։

Այս գնահատականը պայմանավորված է մի քանի կարևոր գործոններով։ Առաջինը՝ երկրի ներսում ընթացող գործընթացներն են։ Քաղաքական դաշտում արձանագրվող լարվածությունը, ընդդիմադիրների նկատմամբ կիրառվող միջոցները և լրատվամիջոցների վրա առկա ճնշումները հակասում են այն արժեքներին, որոնք հռչակված են եվրոպական կառույցների կողմից։ Այդ պայմաններում դժվար է պատկերացնել, որ Հայաստանը կարող է համապատասխանել այն չափանիշներին, որոնք անհրաժեշտ են նման ինտեգրման համար։

Միևնույն ժամանակ ակնհայտ է, որ Եվրոպական Միությունը ներկայումս որոշ հարցերում աչք է փակում Հայաստանում առկա խնդիրների վրա՝ առաջնորդվելով ավելի լայն աշխարհաքաղաքական շահերով։ Հայաստանի՝ Ռուսաստանի ազդեցությունից հեռանալու գործընթացը դիտարկվում է որպես նպատակահարմար ուղղություն, սակայն դա չի նշանակում, որ նույն այդ մոտեցումը ենթադրում է լիարժեք ինտեգրում կամ անդամակցության իրական հնարավորություն։

Ավելին, փորձագետների մի մասի համոզմամբ՝ եթե Հայաստանը կտրուկ վերանայի իր ավանդական կապերը և ամբողջությամբ ուղղվի դեպի Եվրոպա, ապա դրա տնտեսական հետևանքները կարող են անմիջապես զգացվել հասարակության լայն շերտերի կողմից։ Առաջին հերթին դա կազդի մարդկանց սոցիալական վիճակի վրա՝ արտահայտվելով գների, աշխատատեղերի և ընդհանուր տնտեսական կայունության մակարդակով։

Այս համատեքստում կարևոր է նաև հասկանալ, որ հնարավոր ճգնաժամային իրավիճակներում Եվրոպական Միության արձագանքը սահմանափակ է լինելու։ Պատմական փորձը ցույց է տալիս, որ նման դեպքերում եվրոպական կառույցները հիմնականում սահմանափակվում են քաղաքական հայտարարություններով և հումանիտար աջակցությամբ՝ խուսափելով ավելի խոր ներգրավվածությունից։

Այսպիսով, Հայաստանի առջև կանգնած է բարդ ընտրություն։ Անհրաժեշտ է սթափ գնահատել հնարավորություններն ու ռիսկերը՝ հասկանալով, թե իրականում ինչ կարող է առաջարկել Եվրոպական Միությունը և արդյոք այդ առաջարկը համապատասխանում է երկրի երկարաժամկետ շահերին։ Հակառակ դեպքում, առանց հետևանքները լիարժեք գիտակցելու արված քայլերը կարող են հանգեցնել այնպիսի իրավիճակի, երբ երկիրը կկանգնի նոր մարտահրավերների առաջ՝ առանց բավարար աջակցություն ունենալու դրանք հաղթահարելու համար։