Ադրբեջանական քարոզչության ամենամյա «խոջալուական» սուտը

Ամեն տարի փետրվարին Ադրբեջանը հանդես է գալիս 1992 թվականի փետրվարի 26-ին ղարաբաղյան պատերազմի ընթացքում Ակն (Աղդամ) քաղաքի մատույցներում չպարզաբանված հանգամանքներում սպանված ադրբեջանցիներին որպես այսպես կոչված «Խոջալուի կոտորածի» կամ «ցեղասպանության» զոհ ներկայացնելու չարչրկված անմիաստ բազմամյա փորձերով` մշտապես աղավաղելով այդ իրադարձությունների իսկությունը: Համաձայն միջազգային տարբեր կազմակերպությունների եւ ադրբե ջանական բարձրաստիճան ղեկավարների` ներառյալ այդ ժամանակվա նախագահ Այազ Մութալիբովի վկայակոչումների, իրադարձությունները կազմակերպվել էին Ադրբեջանի «Ազգային ճակատ» ընդդիմության կողմից` այդ ժամանակաշրջանի ադրբեջանական ղեկավարությունից ձերբազատվելու համար:

«Արմենպրես»-ը բազմիցս անդրադարձել է աղդամյան ողբերգական իրադարձություններին, որոնք ադրբեջանական կողմը համառորեն ներկայացնում է որպես «Խոջալուի դեպքեր»:

Խոջալուի (իրականում` Աղդամի) դեպքերը, ավելի ճիշտ` Խոջալուի սադրանքը, որը ոչ այլ ինչ է, քան Ադրբեջանի իշխանությունների կեղծարարական քաղաքականության բնութագրական օրինակ, լավագույնս «լուսաբանել են» Ադրբեջանի նախկին նախագահ Մութալիբովը, Գերագույն խորհրդի նախկին նախագահ Թամերլան Կարաեւը, հայտնի լրագրողներ Արիֆ Յունուսովը եւ Էյնուլլա Ֆաթուլլաեւը, ովքեր միաբերան պնդել եւ ապացուցել են, որ իրականում հայերն այնտեղ թողել են մարդասիրական միջանցք` խաղաղ բնակչության հեռանալու համար, իսկ Խոջալուի ողբերգության իրական կազմակերպիչներն ադրբ եջանական ինչ-ինչ ուժեր էին` նկատի ունենալով Ադրբեջանի ավանգարդային հերոս Հեյդար Ալիեւին, որն էլ դրել է բոլոր կասկածների հիմնավորման վերջակետը` իշխանության գալուց առաջ հայտարարելով. «Իշխանության գալու համար մեզ պետք է արյունահեղություն», որին հաջորդեցին Աղդամի մատույցներում դեպքերը:

Human Rights Watch միջազգային իրավապաշտպան կազմակերպության տվյալներով, 1992 թվականի փետրվարի 26-ին, Ղարաբաղում պատերազմի ընթացքում, Աղդամ քաղաքի մոտակայքում, չպարզաբանված հանգամանքներում սպանվել է Ադրբեջանի իշխանությունների կողմից մտածված կերպով մարտական գործողությունների կիզակետում պահվող 200-300 մարդ (ադրբեջական վարկածով` 600-ից ավելի): Խոջալուի բնակչությունը` շրջափակված Ստեփանակերտը գնդակոծելու 5 կրակակետով հանդերձ, մի քանի ամիս շարունակ բռնությամբ պահվում էր ավանում եւ իշխանությունների կողմից կանխամտածված չէր տարհանվում` հետագայում նրան ց որպես կենդանի վահան օգտագործելու համար:

Խոջալուի բնակիչները, որոնք հեռացել էին ավանից ԼՂՀ ինքնապաշտպանական ուժերի կողմից թողնված մարդասիրական միջանցքով, առանց խոչընդոտի անցել են 10 կմ եւ հասել ադրբեջանական զորքերի կողմից վերահսկվող Աղդամ քաղաքի մատույցներ: Ավելի ուշ ադրբեջանական զորքերի դիրքերին անմիջապես մոտ հայտնաբերվել են ավանի սպանված բնակիչների մարմինները: Սպանվածների ստույգ թիվը մնում է անհայտ, քանի որ պաշտոնական Բաքուն միմյանց հակասող թվեր է հրապարակում: Աղդամի մոտ այդ քաղաքացիական անձանց ողբերգական մահը հետաքննելու գծով Ադրբեջանի խորհրդարանի հանձնաժողովը ՀեÕ �դար Ալիեւի հրամանագրով ցրվել էր, իսկ հետաքննչական նյութերը` գաղտնագրվել:

Ադրբեջանի կողմից որպես «Խոջալուի կոտորած» ներկայացվող իրադարձություններում, իրականում, ադրբեջանական զինված կազմավորումները Իվանյան (Խոջալու) բնակավայրի մի խումբ բնակիչների սառնասրտորեն գնդակահարեցին իրենց վերահսկողության տակ գտնվող տարածքում:

Նախագահ Մութալիբովին տապալելու նպատակով Ադրբեջանի ընդդիմադիր Ժողովրդական ճակատն օգտագործեց ղարաբաղյան զինված ուժերին պարտադրված օպերացիան` նպատակուղղված Խոջալուում տեղակայված ադրբեջանական կրակակետերի ճնշմանը, քանի որ այնտեղից էին մշտապես հրետակոծման ենթարկվում հայաբնակ Ստեփանակերտն ու մերձակա գյուղերը: Այդ մասին անձամբ նախագահ Մութալիբովը վկայել է 1992 թվականի ապրիլի 2-ին ռուսաստանյան «Նեզավիսիմայա գազետա» թերթին տված հարցազրույցում:

Օպերացիայից առաջ ղարաբաղյան կողմը, մարդասիրական իրավունքի նորմերին համապատասխան, տեղեկացրել էր Խոջալուի իշխանություններին պլանավորված օպերացիայի եւ ադրբեջանական բնակչության տարհանման համար անվտանգ մարդասիրական միջանցք թողնելու մասին: Միջանցքի գոյությունը հաստատում են երկու կողմերն էլ, այդ թվում` այն ժամանակ Ադրբեջանի նախագահ Մութալիբովը եւ Խոջալուի գործադիր իշխանության ղեկավար Էլման Մամեդովը:

Այսքանով հանդերձ, բաքվեցի քարոզիչները ուժերի ամբողջական գործադրմամբ ձգտում են չնկատել հանրահայտ փաստերն ու վկայությունները, այդ թվում` Ադրբեջանի որոշ նախկին բարձրաստիճան անձանց, իրավապաշտպանների, լրագրողների եւ Խոջալուի բնակիչների գնահատականները հիշյալ իրադարձությունների մասին, որոնք միանշանակ հերքում են կեղծ պաշտոնական վարկածը:

Ադրբեջանցիների կողմից վերահսկվող տարածքներում տեղի ունեցած ողբերգական իրադարձությունից անմիջապես հետո ադրբեջանցի լրագրող Չինգիզ Մուստաֆաեւը լուսանկարել եւ նկարահանել է զոհվածների մարմինները, որոնք այլանդակված չէին: Մինչդեռ նույն Մուստաֆաեւի կողմից երկու օր անց նկարահանված կադրերում նրանց գանգերը մաշկազերծված էին, իսկ մարմինները` այլանդակված, որպեսզի ի ցույց դրվեն հայերի «դաժանությունը եւ անմարդկայնությունը»:

Գոյություն ունեցող փաստերը ամենայն անհերքելիությամբ հաստատում են, որ ղարաբաղյան կողմը ֆիզիկապես չէր կարող մուտք գործել այն տարածքներ, որտեղ մարդիկ էին սպանվել, ապա` դիակները այլանդակել: Հատկանշական է, որ հրեշավոր ոճրագործությանն ականատես Չինգիզ Մուստաֆաեւը, մի քանի ամիս անց Աղդամի սադրանքի իր լրագրողական հետաքննության ժամանակ զոհվեց այդ նույն Աղդամի մերձակայքում` առ այսօր չպարզված հանգամանքներում:

Աղդամի սադրանքին հաջորդած՝ Բաքվում իշխանության բռնազավթումից հետո (1992 թ.) Ադրբեջանի նոր ղեկավարությունը Աբուլֆազ Էլչիբեյի գլխավորությամբ խոջալուցիների նկատմամբ իր իսկ հրեշավոր հանցագործությունը թաքցնելու համար նախաձեռնեց իրադարձությունների նպատակաուղղված նենգափոխում` իր սադրանքը ներկայացնելով որպես ղարաբաղյան ուժերի կողմից խաղաղ բնակիչների «կոտորած»: Այս քաղաքականությունը պաշտոնական Ադրբեջանի կողմից շարունակվում է առայսօր:

«Խոջալուի իրադարձությունների» աղավաղված քարոզչության միջոցով Ադրբեջանի իշխանությունները փորձում են հարվածել հայկական երկու պետությունների միջազգային վարկին, ինչպես նաեւ այդ իրադարձությունների խեղաթյուրված մեկնաբանությունը պարտադրել երիտասարդ սերնդին` նպաստելով  իրենց կողմից պաշտոնապես հայտարարված հայատյացությանն ու այլատյացությանը:

Ինքը` Ադրբեջանի «համազգային առաջնորդ» Հեյդար Ալիեւը, ժամանակին խոստովանել էր, որ Խոջալուի իրադարձություններում «մեղավոր է նաեւ Ադրբեջանի նախկին ղեկավարությունը»: Խոջալուի բնակիչների զանգվածային սպանության կազմակերպիչները դրանով միանգամից երկու նպատակի հասան. հեռացրեցին ԽՍՀՄ փլուզումից հետո ավելորդ դարձած Մութալիբովին եւ հայերին պատերազմ մղելու անմարդկային մեթոդներ կջրառելու մեջ մեղադրելու առիթ ստացան:

Այս միտքն օրերս հաստատեց նաեւ Ադրբեջանի ռազմական դատախազ Խանլար Վելիեւը` հայտարարելով, որ Ադրբեջանի իշխանությունները գիտեին Խոջալուի վրա գրոհ պատրաստվելու մասին եւ ոչ միայն ոչինչ չեն ձեռնարկել այն կանխելու համար, այլև չեն կազմակերպել այնտեղից մարդկանց տարհանումը:

Ընդհանրացնելով ասվածը՝ կարելի է փաստել, որ Խոջալուի բնակիչները դարձել են Ադրբեջանում իշխանության համար քաղաքական խարդավանքների եւ պայքարի պատանդներ, իսկ իշխանության եկած մարդիկ տվյալ ողբերգությունը վերածել են հեռու գնացող նպատակներով սպեկուլյատիվ քաղաքական կապիտալի:

Կամո Բաղդասարյան