Հայաստանը պատրա՞ստ է դիմակայել Զիկա վիրուսին

Աշխարհի ոչ մի երկիր պաշտպանված չէ Զիկա տենդից. չնայած հիվանդությունը հիմնականում տարածված է Աֆրիկայի եւ Լատինական Ամերիկայի երկրներում, «բերովի» դեպքեր են գրանցվում մոլորակի ամենատարբեր կետերում: Վերջերս Զիկա տենդի դեպքեր էին գրանցվել Ռուսաստանում եւ Չինաստանում, ինչպես նաեւ մի շարք եվրոպական երկրներում: Տեսականորեն տենդը կարող է նաեւ Հայաստան հասնել, եթե մարդն այցելի մի երկիր, որտեղ տենդը տարածված է, եւ այնտեղ վարակվելով վերադառնա այստեղ:

Հայաստանը որքանո՞վ է պատրաստ դիմակայել Զիկա վիրուսին: Կա՞ երկրում դրա տարածման վտանգ: Մեզ մոտ կկարողանա՞ն ախտորոշել դա: Այդ ամենի մասին NEWS.am Medicine-ի թղթակիցը զրուցել է Հայաստանի Առողջապահության նախարարության Համաճարակաբանության ինստիտուտի տնօրեն, պրոֆեսոր Գայանե Մելիք-Անդրեասյանի հետ:  

Հաշվի առնելով, թե այսօր մարդիկ որքան հաճախ են մեկնում այլ երկրներ, չի կարելի բացառել, որ Հայաստան կարող է գալ Զիկայով վարակված մարդ, համաձայնել է մասնագետը, սակայն, նրա խոսքով, մեր երկրում դրա տարածման վտանգը նվազագույն է, մանավանդ հիմա` ձմռանը: Հարցն այն է, որ Հայաստանում չկան Aedes Aegypti եւ Aedes Albopictus մոծակներ, որոնք Զիկա վիրուսի հիմնական փոխանցիչներն են համարվում: Գայանե Մելիք-Անդրեասյանի գլխավորած ինստիտուտը դեռեւս 60-ականներից հետազոտում է Հայաստանում տարածված միջատներին. այո, այստեղ կան Aedes ընտանիքի մոծակներ, բայց կոնկրետ Aedes Aegypti եւ Aedes Albopictus տեսակի մոծակներ (որոնց համար արեւադարձային եւ մերձարեւադարձային կլիմա է անհրաժեշտ) բոլոր այս տարիների ընթացքում այստեղ չեն հայտնաբերվել:

Չնայած երկրում Զիկայի տարածման փոքր վտանգին, Հայաստանը պատրաստվում է սպառազինված դիմավորել տենդին, եթե այն հայտնվի, հատկապես այն բանից հետո, երբ Առողջապահության Համաշխարհային Կազմակերպությունը (ԱՀԿ) Զիկան համաշխարհային մակարդակի սպառնալիք է հայտարարել: Ինչպես նշել է Գայանե Մելիք-Անդրեասյանը, փետրվարի 5-ին առողջապահության նախարարը հրաման է ստորագրել Զիկա տենդի դեմ պայքարի անհրաժեշտ միջոցառումների մասին: Այդ փաստաթղթի հավելվածում նկարագրված է, թե Զիկա վիրուսն իրենից ինչ է ներկայացնում, ինչու է վտանգավոր, Հայաստանում ինչ միջոցներ է պետք ձեռք առնել եւ ինչ է պետք անել հիվանդի մոտ Զիկա տենդի հայտնաբերման համար եւ դրանից հետո: 

Զբոսաշրջային գործակալություններին հատուկ հանձնարարականներ են ներկայացրել, իսկ ճանապարհորդների համար պատրաստվել են հատուկ թղթեր, որոնցում ասվում է, թե ինչպես խուսափել Զիկա տենդով վարակումից եւ որտեղ է պետք դիմել հիվանդության ախտանիշների ի հայտ գալու դեպքում: 

Զիկա վիրուսը հնարավոր է ախտորոշել արյան անալիզի միջոցով. Հայաստանում դա կարող են անել Հիվանդությունների վերահսկողության եւ կանխարգելման ազգային կենտրոնում: Արդեն մշակվել են հետազոտության նյութ վերցնելու եւ դրա տեղափոխման ընթացակարգերը, նշել է Գայանե Մելիք-Անդրեասյանը: Ճիշտ է, առայժմ Հայաստանում չկան մարդիկ, որոնց մոտ Զիկա տենդ կասկածեն, եւ մշակված մեխանիզմները գործարկելու առիթ դեռեւս չի եղել: 

Որպես կանխարգելման միջոց, ինչպես նշել է Գայանե Մելիք-Անդրեասյանը, պետք է շարունակել հետազոտել Հայաստանում տարածված մոծակներին, որովհետեւ էկոլոգիայի եւ կլիմայի փոփոխության հետ կարող է նաեւ միջատների միգրացիա տեղի ունենալ: Մոծակների դեմ պայքարը եւս անհրաժեշտ է շարունակել` անկախ Զիկա վիրուսի տարածման ռիսկից: Ի վերջո, կան նաեւ մոծակների այլ տարատեսակներ, որոնք այլ հիվանդություններ են փոխանցում: 

Իմաստ ունի՞ սահմաններին կարանտին մտցնել եւ ստուգել բոլորին, ովքեր Հայաստան են գալիս այն երկրներից, որտեղ տարածված է Զիկան: Գայանե Մելիք-Անդրեասյանի կարծիքով, դա անիմաստ է, հատկապես եթե հաշվի առնենք, որ նույնիսկ եթե «բերովի» դեպքեր լինեն, երկրում փոխանցող մոծակների բացակայության պայմաններում հիվանդության տարածման հավանականությունն այնուամենայնիվ փոքր է:

Հիշեցնենք, որ Ռուսաստանում վերջերս գրանցվել էր Զիկա տենդով հիվանդացման առաջին դեպքը, ինչի մասին տեղեկացրել է Ռոսպոտրեբնադզորը: Տենդով հիվանդացած կինը Մոսկվայի բնակչուհի է, որը վարավել էր Դոմինիկյան Հանրապետություն ուղեւորության ընթացքում: Ռոսպոտրեբնադզորը նշում է, որ Ռուսաստանի կլիմայական պայմաններում Զիկա տենդի տարածման վտանգ չկա:  Սակայն ռուսաստանցի մասնագետները խորհուրդ չեն տալիս ուղեւորվել այնպիսի երկրներ, որտեղ այդ տենդով վարակվելու հավանականություն կա:

Հիշեցնենք նաեւ, որ Զիկա տենդը հազվադեպ է բարդացումներ առաջ բերում դրանով վարակված հիվանդների մոտ, սակայն այն վտանգավոր է հղի կանանց համար, որովհետեւ կարող է պտղի մոտ միկրոցեֆալիա եւ այլ ծանր բնածին արատներ առաջ բերել:

NEWS.am Medicine