Բաքուն ինքն իրեն դաժան պատժեց ԵԽԽՎ նստաշրջանում

Նախօրեին Եվրոպայի խորհրդի (ԵԽԽՎ) խորհրդարանական վեհաժողովի հերթական նստաշրջանի բացմանը Բաքուն միտումնավոր «լարում» էր իրավիճակը: Նստաշրջանի ընթացքում Ադրբեջանի վերաբերյալ նախատեսվում էր քննարկել Մեծ Բրիտանիայի պատգամավոր Ռոբերտ ՈՒոլտերի և Բոսնիա-Հերցովոգոնիայից Միլիցա Մարկովիչի զեկույցները Ադրբեջանի վերաբերյալ; ԵԽԽՎ նիստին այս երկու զեկույցների քննարկման ներկայացնելը գնահատվել է որպես դիվանագիտական «հաղթանակ»` չնայած այն հանգամանքին, որ վեհաժողովը չունի ղարաբաղյան հակամարտությունը լուծելու մանդատ:

Ռուսաստանի արտաքին գործերի նախարար Սերգեյ Լավրովը դեմ էր այլ միջազգային հարթակներում ղարաբաղյան հիմնախնդիրների ներկայացմանը: Միջազգային հանրության անունից նմանատիպ հանձնարարականներ չեն եղել: Այնուհետև ԵԱՀԿ Մինսկի խմբի համանախագահներ Իգոր Պոպովը (Ռուսաստան), Ջեյմս Ուորլիքը (ԱՄՆ), Պիեռ Անդրե (Ֆրանսիա) կատարեցին հետևյալ հայտարարությունը.«Հասկանում ենք, որ ԵԽԽՎ-ն շուտով երկու բանաձև կքննարկի ղարաբաղյան հակամարտության կարգավորման հարցի վերաբերյալ: Հետևաբար, հիշեցնում ենք ԵԽԽՎ և այլ տարածաշրջանային ու միջազգային կազմակերպություններին, որ ԵԱՀԿ Մինսկի խումբը հակամարտության կարգավորման և բանակցային գործընթացի միակ ձևաչափն է; Մենք բարձր ենք գնահատում ԵԽԽՎ անդամների հետաքրքրությունը, սակայն կոչ ենք անում խուսափել այնպիսի քայլերից, որոնք կարող են վնաս հասցնել Եվրոպայում անվտանգության և համագործակցության ԵԱՀԿ Մինսկի խմբի կազմակերպության մանդատին կամ բարդացնեն ընթացիկ բանակցային գործընթացը»:

Ադրբեջանը նման դիրքորոշումն ընդունեց սվիններով: Ադրբեջանի արտաքին գործերի նախարարության մամլո ծառայության ղեկավար Հիքմեթ Հաջիևը մեղադրել է ԵԱՀԿ-ին «այլ միջազգային կազմակերպության գործունեությանը միջամտելու համար: Վերջինս ցանկանում է նպաստել հակամարտության կարգավորմանը, ինչպես նաև ինքնավար պետության գործերին»: Նա կասկածի տակ է դրել «ԵԱՀԿ Մինսկի խմբի համանախագահների միջնորդական ջանքերի օբյեկտիվությունը» և «որպես բանակցային գործընթացի մոնոպոլիստ» հանդես գալու նրա իրավունքը: Այսպես է դիտարկվում բազմաքայլային համադրության ուրվագիծը. ի դեմս ԵԽԽՎ զուգահեռ ստեղծել ԵԱՀԿ ՄԽ տարածք, որտեղ հնարավոր է նախաձեռնել ղարաբաղյան հիմնախնդրի քննարկման առաջին փուլը, որպեսզի երկրորդ փուլում հարձակվեն կա´մ ԵԱՀԿ Մինսկի խմբի վերացման, կա´մ համանախագահների կազմը փոխելու համար: Եվ, իհարկե, նման համադրության գործնական կիրառումը ապահովում է դրա նախաձեռնողների ակտիվ կուլիսային գործունեություն, բոլոր քայլերի ճիշտ հաշվարկման հնարավորություն և Լեռնային Ղարաբաղի հակամարտության կարգավորման բանակցային գործընթացի հետագա քայլերի իրական ռիսկեր:

Ո՞րն է արդյունքը: Ռոբերտ ՈՒոլտերի «Բռնությունը Լեռնային Ղարաբաղի և Ադրբեջանի այլ գրավյալ տարածքներում» զեկույցը չկայացավ: Այն Բաքվին ներկայացվել էր որպես հիմնական հարվածող «քաղաքական նիզակ»: Բանաձևի ընդունման համար կողմ քվեարկեցին Եվրախորհրդարանի 66 պատգամավոր, դեմ էին 70-ը, ձեռնպահ`45-ը: Եթե ամփոփվեն «դեմ» և «ձեռնպահ» ձայները, ապա ձայների ընդհանուր`115 թիվը վկայում է ղարաբաղյան հակամարտության հիմնախնդիրների մասին Ադրբեջանի ունեցած պատկերացումների առնչությամբ ԵԽԽՎ-ում ուժերի իրական հարաբերակցության մասին: Թուրքիայի, Վրաստանի և Ուկրաինայի պատվիրակությունները քվեարկել են Ադրբեջանի օգտին: Սակայն, գրեթե բոլոր Բալթյան երկրների` Էստոնիայի, Լատվիայի ու Լիտվայի պատգամավորները դեմ էին դրան: Միայն մեկ պատգամավոր էր Լիտվայից կողմ քվեարկել բանաձևին: Ըստ Բաքվի Нaggin.az պորտալի, այն «ցույց տվեց մեր գլխավոր խնդրի լուծման և ԵԽԽՎ-ում Ադրբեջանի պատվիրակության բացահայտ անպատրաստությունը`և´ ամբողջ Միլլի Մեջլիսի, և´ արտաքին գործերի նախարարության, ովքեր այնքան տհաճ պարտություն կրեցին ԵԽԽՎ-ում»: Միևնույն ժամանակ, Մարկովիչի զեկույցը, որը ԵԽԽՎ շրջանակներում որակվել էր որպես «տեխնիկական», անցավ, քանի որ այն հիմնականում մատնանշում էր Լեռնային Ղարաբաղի հակամարտության մարդասիրական կողմերը, մասնավորապես Սարսանգի ջրամբարը խնդիրները:

Միայն հիմա Baku Network փորձագիտական խորհրդի ղեկավար, փիլիսոփայության դոկտոր Էլխան Ալեսկերովը սկսեց խոսել այն մասին, որ, իբր, «ԵԽԽՎ-ն անկախ չէ, այլ Միացյալ Նահանգների և Եվրոպական միության առաջատար երկրների ազդեցության համար հանդիսանում է լրացուցիչ լծակ» և «քվեարկության արդյունքներն էլ հնարավոր էր նախապես կանխատեսել»: Այդ դեպքում ստացվում է, որ Ադրբեջանն ինքն իրեն քաղաքականապես դաժան պատժել է: Ըստ ֆրանսիացի պատգամավոր, ԵԽԽՎ-ի անդամ Ռուդի Սալի, Լեռնային Ղարաբաղի վերաբերյալ զեկույցների քննարկման ժամանակ Եվրոպայի խորհրդում սկսվել է աննախադեպ գործընթաց Ադրբեջանի դեմ: «2015թ.-ի դեկտեմբերին Եվրախորհրդի գլխավոր քարտուղար Թորբյորն Յագլանդը որոշում ընդունեց: Համաձայն եվրոպական կոնվենցիայի մարդու իրանունքների և ազատության 52-րդ հոդվածի հետաքննություն սկսել Ադրբեջանում կոնվենցիայի արդյունավետ իրականացման համար,- ընդգծել է Սալը:

- Այն հազվադեպ իրականացվող գործընթաց է, և Յագլանդն առաջին անգամ է նման որոշում կայացնում»: Նա նաև զարմացած էր, որ «երկար ամիսների ընթացքում ԵԽԽՎ զեկույցներում Ադրբեջանը հատուկ վերաբերմունքի էր արժանանում և դա չնայած մարդու իրավունքների կրկնվող խախտումների և օրենքի գերակայության հետ կապված իրավիճակի»: