Սոված ուսանո՞ղ, թե՞ անկուշտ երազներ

Ուս-տարվա ավարտի հետ միաժամանակ սկսվում են ուսանողական տանջալից օրերը`քննությունները: Orer.am-ը խորհուրդ է տալիս քննական անքուն գիշերների ընթացքում չմոռանալ առողջության, քնի ու ճիշտ սննդակարգի մասին և ատաջարկում է մի քանի տարբերակներ` առողջ ուսանող լինելու:

Հաճախ մեր վազվզոցները հասցնելու համար ժամանակ ենք գողանում քնից, սնվելուց ու հանգստից` դրանք հասցնելով նվազագույնի: Ու հարց է առաջանում, թե արդյոք շահու՞մ ենք կամ գուցե՝ հակառակը: Առավոտյան ժամը 09:00-ից օրը սկսող ուսանողի համար օրն ավարտվում է ուշ գիշերին` լավագույն դեպքում 01:00-ին, իսկ քննական շրջանում երբեմն օրվա վերջը համընկնում է հաջորդի սկսվելուն: Հաշվարկն ամենևին էլ սեփական օրինակով չէ միայն: Խնդրով հետաքրքրվելուն պես՝ հարցուփորձ արեցինք ուսանողության շրջանում ու հասկացանք, որ ուսանողների մեծամասնությունը տառապում է քնի ու առողջ ապրելակերպի հանդեպ անսանձ կարոտով:

Ուսանողական կյանքի ընդամենը մեկ քարորդն է քնած անցնում, իսկ մնացած ժամանակն արդյունավետ օգտագործելու համար հարկավոր է վարել առողջ ապրելակերպ: Իսկ ի՞նչ ասել է առողջ ապրելակերպ:

Հարկավոր է պահպանել օրվա ճիշտ սննդակարգ։ Չափահաս մարդը պիտի սնվի օրը 4 անգամ, միշտ նույն ժամերին։ Իսկ սնունդը պետք է հնարավորինս քիչ քանակությամբ պարունակի աղ, կենդանական ճարպեր և խոլեսթերին:

Դժվար թե մեզանից որևէ մեկը համալսարանի ամենաթանկ հաճույքը համարվող ճաշարանից օգտվելուն հատկացված սուղ ժամանակահատվածը օգտագործի` ճշտելու, թե սնունդը որքանով է պարունակում աղ, կենդանական ճարպեր կամ խոլեսթերին: Դրա փոխարեն կարելի է ծանոթանալ ամեն օր թարմացվող գներին:
Ուսումնասիրությունները ցույց են տվել, որ ֆիզիկական ակտիվությունը զգալիորեն նվազեցնում է տարբեր հիվանդություններով հիվանդանալու հավանականությունը։ Մարդիկ ավելի երկար են ապրում և կյանքի ընթացքում ավելի քիչ են հիվանդանում, եթե համադրում են ֆիզիկական ակտիվությունը ճիշտ սնուցման հետ։ Վարժությունները լավ են անդրադառնում սրտի, թոքերի և արյունատար անոթների աշխատանքի վրա, ուժեղացնում, դիմացկուն ու ճկուն են դարձնում ոսկրամկանային համակարգը։ Դրանք նպաստում են նաև աշխատունակության բարձրացմանը և լավ ինքնազգացողությանը։Այստեղ, կարծում եմ, ուսանողները դժգոհելու խնդիր չունեն, քանզի միշտ լսարանի խնդիր ունեցող համալսարանականը մարաթոնյան վազքի մի ամբողջ ճանապարհ է կտրում ամեն շաբաթ, ամեն օր և ամեն դասամիջողին: Իսկ ԵՊՀ ֆիզդաստիարակության շենքի սառնաշունչ դահլիճները մարմինը կոփելու, դրանց երևանյան չոր ու սառը ձմեռներին պատրաստելու լավագույն վայրերն են:

Հաջորդ` ամենակարևոր խնդիրներից է քունը: 17-50 տարեկան մարդը պետք է քնի միջինը 7-8 ժամ: Դե հաշվեք: Եթե ուսանողը համալսարանական օրն ավարտում է ժամը 19:00-ին, ապա տնային հանձնարարությունները, ստեղծագործական գործունեությունը, ֆեյսբուքյան զրույցներն ու ընտանիքի հետ շփումը արդեն քնից խլում են բավական ժամանակ, և ուսանողը էլի ուշանում է երազների գնացքից: Իսկ եթե մի քիչ էլ ակտիվ ուսանող ես, լրագրող կամ պարզապես հետաքրքրասեր մարդ, ապա առավոտյան քեզ կսպասեն աշխատավայրում, գրադարանում կամ գոնե, Ուսանողական խորհրդի սենյակում:
Իսկ ամերիկյան հետազոտողները պարզել են, որ քննություններից առաջ անքուն գիշերներ անցկացնելու՝ ուսանողների մեջ տարածված պրակտիկան սխալ է: Բանն այն է, որ ստացված ցանկացած տեղեկություն յուրացվում և տպվում է հիշողության մեջ հենց քնի ժամանակ: Փաստորեն քունը պետք է մարդուն ոչ այնքան հանգստի, որքան ստացած ինֆորմացիան մշակելու համար: Հետևաբար գիտնականները խորհուրդ են տալիս դրանից օգուտ քաղել: Եթե շատ ինֆորմացիա է կուտակվել, որը ցանկանում եք մտապահել, ուրեմն լավ քնեք:

Իսկ լավ քնելու մասին պատմել են ամերիկացի սոցիոլոգները. Washington Post ամսագրում ներկայացված է, թե ինչպես կարելի է սննդակարգի միջոցով կարգավորել քունը:
Մասնագետներն առաջին հերթին խորհուրդ են տալիս երեկոյան սննդակարգից բացառել կոֆեինը, ինչպես նաև` խմիչքն ու նիկոտինը:Եթե Դուք բու եք ու առավոտյան էլ պետք է վաղ արթնանաք, ապա ընթրիքին կերեք բալ, այն իր մեջ քնի հորմոնի որոշակի չափաբաժին է պարունակում: Քնի կարգավորման համար պետք է օգտագործել նաև կաթ, ընկույզ, ձուկ և մածուն:Առողջապահական խորհուրդներն ու ցուցումներն, իհարկե, կարևոր են, սակայն ճիշտ ապրելու հետ մեկտեղ հարկավոր է նաև գեղեցիկ ապրել, հասցնել իրագործել այն, ինչ հասցնում է երևակայել մեր միտքը, և եթե չենք հասցնում տեսնել հեքիաթային երազներ,պիտի փորձենք հեքիաթայինը տեղափոխել իրական` խոլեսթերինով հարուստ կյանք…

Արուս Տիգրանյան