«Ռուսաստանի նկատմամբ պաժամիջոցները կստեղծեն նաև հնարավորություններ մի շարք ուղղություններով». Հակոբյան

NEWS.am-ի հարցազրույցը «Հայաստան» խմբակցության պատգամավոր, Վերածնվող Հայաստան կուսակցության ղեկավար Վահե Հակոբյանի հետ:

Ճգնաժամն ու Ռուսաստանի նկատմամբ կիրառվող տնտեսական պատժամիջոցներն իրենց ազդեցությունն ունենալու են նաև ԵԱՏՄ անդամ երկրների տնտեսության վրա: Ի՞նչ հնարավորություններ և մարտահրավերներ եք տեսնում և ի՞նչ նախաձեռնություններ կարող է առաջարկել ընդդիմությունն այս համատեքստում:

Ռուսաստանը ԵԱՏՄ առաջատար տնտեսությունն է ու բնական է, որ պատժամիջոցներով պայմանավորված, բացասական հետևանքներ կկրի նաև կառույցը: Բայց այդ հետևանքները հիմնականում կանդրադառնան համախառն ցուցանիշների վրա: Օրինակ՝ ԵԱՏՄ տնտեսական աճի տեմպը կդանդաղի:

Ռուսաստանի նկատմամբ պաժամիջոցները կստեղծեն նաև հնարավորություններ մի շարք ուղղություններով:

Առաջինը, ԵԱՏՄ-ում կակտիվանան ֆինանսատնտեսական բնույթի դեռևս առկա խոչընդոտների վերացմանն ուղղված գործընթացները: Չի բացառվում, էներգակիրների միասնական շուկաների օրակարգին նոր թափ հաղորդվի: Այսինքն, ընդհանուր առմամբ ԵԱՏՄ-ն և՛ ՌԴ-ի, և՛ անդամ մնացած երկրների համար ճգնաժամային իրավիճակում հետևանքների մեղմացման հարթակ է:Այս առումով ԵԱՏՄ արդյունավետությունը զգացվեց նույն 2020թ.-ի կորոնավիրուսի համավարակից առաջացած տնտեսական ճգնաժամի պայմաններում:Եվ այս պարագայում էլ, կարծում եմ, բնական կլինի տնտեսական ինտեգրացիայի հետագա խորացումը:

Անկասկած, մենք գործ ունենք նաև շատ մարտահրավերների հետ: Հայաստանի օրինակով, դրանք իսկապես շատ են:Մեր տնտեսությունը շատ ինտեգրված է ՌԴ տնտեսությանը և, հետևանաբար, այնտեղ նկատվողխնդիրներն ազդելու է նաև մեր տնտեսության վրա: Սկզբնական շրջանում գուցե առևտրաշրջանառության հետ կապված խնդիրներ լինեն, բայց ավելի երկարաժամկետ հեռանկարում, ճիշտ հակառակը:Կարծում եմ, գործընկեր երկրների հետ առևտրատնտեսական հարաբերությունների ակտիվացմամբ ՌԴ-ն կփորձի բալանսավորել արևմտյան պատժամիջոցների հետևանքները: Ճիշտ է, այս իմաստով շատ ավելի հեռանկարային են ասիական շուկաները, բայց Հայաստանի համար ևս հնարավորություններ կան:

Ավելի մտահոգիչ են մեզ համար ռուբլու փոխարժեքի տատանումները: Ռուբլին ներկայումս խիստ անկայուն վիճակում է, իսկ մեր շատ հայրենակիցներ, աշխատելով ՌԴ-ում, գումարներ են ուղարկում իրենց ընտանիքներին: Կա նաև ռիսկը, որ արտագնա աշխատանքի մեկնած մեր շատ հայրենակիցներ կարող են կորցնել աշխատանքը: Սրանով իսկ մեծանալու է մեր պետության սոցիալական բեռը: Այն այս պահին էլ փոքր չէ, բայց առնվազն շոշափելի լուծումներ չեն տրվում:Ռուբլու կուրսի փոփոխությունը նաև գնաճի պատճառ կարող է դառնալ:

Բազմիցս բարձրաձայնել ենք հացահատիկի հետ կապված հնարավոր ճգնաժամի և կանխարգելիչ քայլերի անհրաժեշտության մասին: Ճիշտ է, իշխանության կողմից լսում ենք հավաստիացումներ, որ խնդիրներ չենք ունենա, բայց մի կողմից զարգացումներն են վկայում հնարավոր ռիսկերի մասին, մյուս կողմից՝ չկա վստահություն, որ սա հերթական դատարկ հայտարարությունը չէ: Բոլոր նախորդ ճգնաժամերը ցույց են տվել, որ այս իշխանությունը երբևէ չի կարողանում և չի անում իրավիճակի լիարժեք գնահատում:

Մարտահրավերների շարքը կարելի է շարունակել. ՌԴ-ից եկող ներդրումների հավանական կրճատում, բանկային համակարգում տեղեկատվության փոխանակման հետ կապված խնդիրներ, գնաճ: Բայց դրանց չափն ու խորությունը հասկանալու համար դեռ չունենք պատժամիջոցների ամբողջական պատկերը:

Ինչ վերաբերում է հնարավորություններին, ապա Հայաստանն, առավել քան երբևէ, պետք է նախաձեռնող լինի: Հայաստանը կարող է ԵԱՏՄ-ի համար դեպի երրորդ երկրներ դարպաս հանդիսանալ: Մենք պետք է ակտիվացնենք ԵԱՏՄ- երրորդ երկրներ բանակցությունների մեր դրական պրակտիկան:

Կարծում եմ, իրական հնարավորություն ունենք ներգրավելու ՌԴ-ից զբոսաշրջային հոսքեր: Բայց դրա համար պետք է կարողանանք առաջարկել մատչելի ու որակյալ ծառայություններ: Մինչդեռ այսօր Հայաստանի զբոսաշրջային ոլորտն առհասարակ կարգավորված չէ:

Պարտադիր է ներդրումային դաշտի ամբողջական կարգավորումը, բայց դա պետք է իրականացվի ոչ ի հաշվի հայրենական ներդրողի համար անհամաչափ մրցակցային իրավիճակ առաջացնելու, ինչն անում է իշխանությունը: Պետք է գործի դրվիմեխանիզմ, որն օտարերկյա ներդրողի համար բարենպաստ պայմաններ կստեղծի՝ չվնասելով մեր տնտեսվարողին: Սա իրական հնարավորություն է՝ հաշվի առնելով արևմտյան մի շարք կազմակերպությունների ՌԴ-ից դուրս գալու միտումը:

Այս ամենի համար անհրաժեշտ է, առաջին հերթին, պետության արագ կողմնորոշվելն ու նախաձեռնող լինելը, ինչի նկատմամբ առնվազն հավատ ու վստահություն չկա: Ընդդիմությունը ևս անելիքներ ունի, բայց խնդիրը նրանում է, որ ընդդիմության ներկայացրած ցանկացած նախաձեռնություն ԱԺ մեծամասնության կողմից տապալվում է:

Շատ կարևոր է, որ այս ամենն իրականացվի ոչ թե հանրային մեծ արշավներով ու աղմուկ ստեղծելով, այլ ռուսական կողմի հետ թիրախային, այդ թվում՝ փակ աշխատանքի միջոցով՝ նոր խնդիրներ չստեղծելու և կողմերից ոչ մեկի համար իրավիճակը չբարդացնելու համար: