Հայ-թուրքական բանակցություններով Թուրքիան ամրապնդում է իր ազդեցությունը

Հայ-թուրքական բանակցությունները Թուրքիան ծառայեցնում է բացառապես մեկ նպատակի՝ ամրապնդել իր ներկայությունը Հարավային Կովկասում, հնարավորինս թուլացնել Ռուսաստանի և այլ երկրների ազդեցությունը, կախման մեջ գցել Հայաստանին։ Թուրքական իշխանամերձ «Հյուրիեթ» պարբերականը երեկ անդրադարձել է Թուրքիայի արատքին քաղաքական նոր գերակայությունների վերաբերյալ քննարկմանը, որը վարել է նախագահ Էրդողանը։ Թերթը նաև նշել է այն քայլերի մասին, որոնք պետք է ձեռնարկվեն Հայաստանի ուղղությամբ. «Որպես առաջին քայլ՝ հստակեցվել է փոխադարձ ուղիղ չվերթներ սկսելու մասին որոշումը: Հատկապես Կարսի և Վանի մասով կատարվելիք աշխատանքներից հետո օրակարգ կգա նաև Թուրքիայի տարբեր նահանգների ուղղությամբ Հայաստանից չվերթներ կազմակերպելու հարցը: Կարծիքներ կան այն մասին, որ հատկապես Վանը հայերի համար կարող է զբոսաշրջային կենտրոնի վերածվել: Բացի այդ ծրագրվել է Կարսի մոտակայքի որոշ պատմական կառույցների, այդ թվում՝ կամուրջների ու այլ շինությունների վերակառուցումը։ Դրանք հայերի համար մեծ կարևորություն ունեն։ Իսկ Հայկական սփյուռքի ճնշումը նվազեցնելու նպատակով միաժամանակ կընդլայնվեն նաև առևտրային հարաբերությունները»:

Օրեր առաջ էլ թուրքական մեկ այլ պարբերական «Սաբահը» գրել էր, թե «Թուրքիայի և Հայաստանի միջև հարաբերությունների կարգավորմանն ուղղված բանակցությունները երրորդ երկրում անցկացվելու փոխարեն պետք է անցկացվեն երկու երկրներից մեկում»։ Նույն աղբյուրի պնդմամբ՝ «Թուրքիան նախընտրել է, որ այսուհետ բանագնացների հանդիպումները տեղի ունենան Երևանում կամ Անկարայում՝ հաշվի առնելով, որ առաջին հանդիպումը Երևանի պահանջով տեղի է ունեցել Մոսկվայում»։

Թուրքագետ Վարուժան Գեղամյանի գնահատմամբ՝ Թուրքիան ձգտում է հայ-թուրքական գործընթացից հնարավորինս մեկուսացնել Ռուսաստանին՝ հետագայում նրան տարածաշրջանից հեռացնելու և Հարավային Կովկասը Թուրքիայի լիարժեք ազդեցության գոտու վերածելու նպատակով։ Թուրքագետը նշում է նաև, որ սիմվոլիկ որոշակի զիջումներով Թուրքիան նպատակ ունի թուլացնել հայության զգոնությունը և «խաղաղասիրական» քայլերի միջոցով շարունակել չեզոքացնել հայկական քաղաքական գործոնը Արցախի և տարածաշրջանի այլ հարցերում։ Հայաստանի իշխանությունները, նշենք, այս հարցում լիովին աջակցում են Թուրքիային, գովերգում հայ-թուրքական մերձեցումը, խուսափում են բարձրաձայնել Թուրքիայի իրական նախապայմանները։ Ըստ էության, Թուրքիան հաջողելու է այս ձեռնարկում, քանի դեռ Հայաստանում շարունակում է իշխել ազգադավ այս վարչախումբը։

Դանիել Մեսրոպյան