Պատմական արևները` մեղրեցիները

Սիրակ Օհանյանը ֆեյսբուքյան իր էջում գրում է.

Արևոտ հեքիաթ է Մեղրին` հպարտ բերդերի շուրջպարով, շիկացած ու շեկլիկ ժայռերով, մրգատու ծառերի երկունքով:Պատմության մեջ հիշատակված է Ք. ա. 7-6- րդ դարերում:

Սեպաձև ու ալիքաձև լեռները սկիզբ են առնում բարձր Կապուտջուղից և Արաքսի կիրճում մի յուրատիպ թոնիր են ստեղծում` ալպյան բուսականությամբ, մերձարևադարձային կուլտուրաներով հարուստ: Գտնվելով պատմական Ագուլիս, Դվին, Նախիջևան, Օրդուվար քաղաքների ճանապարհների խաչմերուկում` Մեղրին մեծ դեր է խաղացել ոչ միայն Սյունյաց աշխարհի, այլև Հայաստանի պատմական և քաղաքական կյանքում:
Ք. ա. 189-ից մինչև առաջին դարի սկիզբը Մեղրին ընդգրկվել է Հայաստանի միասնական պետության մեջ` որպես Սյունիքի առանձին նախարարություն:

Մեղրին անաղարտ է պահել իր ազգագրական կերպարանքը` հերոսաբար մարտնչելով օտար զավթիչների դեմ: Վկա են հսկա լեռնալանջերին բազմած բերդերը:
Պատմական Գողթն գավառը մեծ դեր է խաղացել Մեղրիի կրթության, պատմամշակութային կյանքում: 

Հայաստանի պետական արխիվային փաստաթղթերում նշվում է, որ մինչև 1880թ. Մեղրիում գործել են երեք մասնավոր դպրոցներ: Երեք դպրոցների տնօրեններն էլ ձգտել են մեկ միասնական շենք ունենալ և միավորվել մեկ ընդհանուր կանոնադրությամբ:

1881 թվականին, երբ Րաֆֆին գալիս է Մեղրի, մեղրեցիները մեծ սիրով են ընդունում վիպասանին, իսկ երեք մասնավոր դպրոցների տնօրենները` Մաթևոս Շահյանի ղեկավարությամբ, խնդրում են Րաֆֆուն օգնել իրենց` Մեղրիում մեկ միասնական դպրոց ունենալու գործում: Մաթևոս Շահյանը ներկայացնում է նրան միավորված դպրոցների կանոնադրությունը` խնդրում վերանայել այն:

Մեղրեցիներին օգնելու նպատակով Րաֆֆին գնում է Էջնիածին` Գևորգ կաթողիկոսի մոտ և հայտնում նրան մեղրեցիների խնդրանքը: Կաթողիկոսը հաստատում է կանոնադրությունը և 1882թ. –ին վեհափառը հատուկ կոնդակով շնորհավորում է մեղրեցիներին միասնական դպրոց և դպրոցական շենք ունենալու առթիվ:

Եվ այսպես, 1882թ-ին Րաֆֆու ակտիվ աջակցությամբ, Շահյանի ջանքերով, նոր կանոնադրությամբ և նորակառույց միասնական շենքում /նախկին Ադելյանի անվան դպրոցի շենքումսկսվում է Մեղրու միասնական դպրոցի նոր ուսումնական տարին: Փաստեր կան այն մասին, որ հասարակության հանգանակությամբ է կառուցվել միասնական դպրոցի շենքը: