ՆԱՏՕ-ն՝ տարածաշրջանային ինտրիգներում

Օրերս Բրյուսելում Ուկրաինայի վարչապետի հետ հանդիպումից հետո ՆԱՏՕ-ի գլխավոր քարտուղար Յենս Ստոլտենբերգը հայտարարել է, որ ՆԱՏՕ-ի անդամները միասնական են ուկրաինական խնդրում: Այս հայտարարությունը, որ ուկրաինական հարցի առիթով է, լայն իմաստով առնչվում է նաև ընդհանուր ռեգիոնալ և աշխարհաքաղաքական իրողություններին, որոնցում առկա է նաև Հայաստանի համար էական նշանակութուն ունեցող հարցը՝ ռուս-թուրքական հարաբերության խնդիրը: Այդ հարաբերության համատեքստում ակնառու է Թուրքիան ՆԱՏՕ-ից պոկելու Ռուսաստանի ձգտումը: Ի դեպ՝ այդ ձգտման խորքային նպատակը բավականին շոշափելի է:

Ըստ էության՝ մի բան է ՆԱՏՕ-ի անդամ Թուրքիան, եթե նույնիսկ շատ հարցերում այն լուրջ հակասություն և տարակարծություն ունի դաշինքի անդամ առաջատար մի շարք երկրների հետ, և մեկ այլ բան է Թուրքիան, որը դուրս է ՆԱՏՕ-ից: Այդ Թուրքիան փաստացի պաշտպանված չէ ՆԱՏՕ կանոնադրության հինգերորդ կետով, ըստ որի` հարձակումը անդամներից մեկի վրա նշանակում է հարձակում բոլորի վրա: Իսկ ՆԱՏՕ-ն ՀԱՊԿ չէ, որպեսզի այդօրինակ դեպքերում վարի «ջայլամի քաղաքականություն», որովհետև Հյուսիսատլանտյան դաշինքը այդուհանդերձ էական նշանակություն է տվել ու տալիս իր ճարտարապետության մեջ արժեհամակարգային հանգամանքին: Իսկ այդ իմաստով, եթե հինգերորդ կետը վերածվում է ձևականության, ապա ձևականության կվերածվի նաև ՆԱՏՕ-ի դաշնային տրամաբանությունը: Պետք է փաստենք, որ միանշանակ է, որ ՆԱՏՕ-ն չի վերածվի ՀԱՊԿ-ի:

 

Ռուսաստանի համար հինգերորդ կետը լրջագույն խնդիր է Թուրքիայի հետ հարաբերությունում, ինչը հիանալի օգտագործում է Անկարան, մեզ համար ցավոք սրտի արդեն ողբերգական հետևանքով: Թուրքիան բաց չի թողնի ՆԱՏՕ-ն, որովհետև դա է Ռուսաստանի հանդեպ նրա առավելության հիմնասյուններից մեկը: Այլ կերպ ասած, ռուս-թուրքական հարաբերությունը խոշոր հաշվով ՆԱՏՕ-Ռուսաստան դիմակայության մի սեգմենտ է, մի բաղադրիչ: Հայաստանն իր քաղաքականությունը պետք է կառուցի հաշվի առնելով այդ համատեքստը: Ռեգիոնալ և աշխարհաքաղաքական իրողությունների համատեքստում Հայաստանի համար շատ ավելի էական նշանակություն ունի ՆԱՏՕ հինգերորդ կետը, քան ՀԱՊԿ կանոնադրության չորրորդ կետը:

 

Ըստ էության՝ ՆԱՏՕ-ի հինգերորդ կետով պայմանավորված իրողություններն են բնորոշում ու թելադրում Կովկասում ռազմա-քաղաքական զարգացումների տրամաբանությունը, ըստ այդմ հայկական քաղաքականության կառուցման ելակետը պետք է լինի դա, ինչ անել, որպեսզի հինգերորդ կետը աշխատելով Ռուսաստանի դեմ, չաշխատի Հայաստանի ու Արցախի դեմ: