Զարիֆի տարածաշրջանային տուռնեն

Օրերս իր շրջանային տուռնեի վերջում Իրանի ԱԳ նախարար Զարիֆը Թուրքիայից մեկնել է նաև Նախիջևան և հանդիպել այդ ինքնավարության ղեկավարության հետ։ Հիշեցնենք, որ մինչ այդ Զարիֆը եղել էր Մոսկվայում, Բաքվում, Երևանում և Թբիլիսիում` քննարկելով հաղորդակցությունների և այսպես կոչված «6-ի պլատֆորմի» համագործակցության հարցեր։ Բաքվում նա շնորհավորել էր «վերջին հաղթանակների կապակցությամբ», Երևանում հայտարարել, որ Իրանի կարմիր գիծը Հայաստանի տարածքային ամբողջականությունն է։

Ըստ էության՝ Իրանը փորձում է դուրս գալ այն վասալային իրավիճակից, որում հայտնվել է Ղարաբաղում ռուս-թուրքական համաձայնություններից հետո, երբ Մոսկվան ու Անկարան Թեհրանին ցուցադրաբար դուրս թողեցին շրջանի «աստանայացումից»։ Փաստացի Իրանը փորձում է պահել իր ազդեցությունը և դուրս չմնալ «հաղորդակցությունների ապաշրջափակման», իրականության մեջ՝ շրջանի բաժանման գործընթացից, և այդ ֆոնին Նախիջևան այցը, Ստամբուլում «Իրանը և Թուրքիան միշտ իրար կողքի են դժվար ժամանակներում» Զարիֆի հայտարարությունը վկայում են, որ Թեհրանին չի բավարարել տրանզիտային շահերը չանտեսելու մոսկովյան խոստումը։ Հավելենք, որ ԽՍՀՄ փլուզումից հետո Իրանը նկատելի հաջողությամբ էքսպանսիա էր իրականացնում Նախիջևանում, սակայն աստիճանաբար Թուրքիան մեծացրեց իր ազդեցությունը, և ներկայում այն փաստացի թուրքական տարածք է՝ ռազմական և տնտեսական պաշտոնական ներկայությամբ։

Բացի այդ, Անկարան Նախիջևանը փորձում է ինտեգրել Կարսին, որը նույնպես ռուսները նվիրել էին Թուրքիային, «ավելորդ» բնակչությանը վերաբնակեցնելով Կարսի նահանգում, դեմոգրաֆիան փոխելու նպատակով։ Ներկայում Մոսկվան Բաքվի ու Անկարայի համար միջանցք է ստեղծում Մեղրիով, և ՌԴ ԱԴԾ-ն պետք է հսկի այդ ճանապարհը։ Այսպիսով, Մոսկովյան ծրագրով Նախիջևանին գումարվում է Սյունիքի մի մասի օտարումը թուրքերին, ինչը կարող է վնասել Իրանի «տրանզիտային շահերին»։ Միևնույն ժամանակ, խոսվում է Նախիջևանով Հայաստան-Իրան և Հայաստան-Ռուսաստան երկաթուղային հաղորդակցության մասին, ինչը բավական անորոշ հեռանկար է։ Կարող են փաստել, որ Զարիֆի շրջագայությունը 6-ի պլատֆորմի հավանական շրջանակում վկայում է Թեհրանի մտահոգությունների մասին։ Միևնույն ժամանակ, Երևանի համար անընդունելի է Արցախում ու Նախիջևանում հայկական շահերի հաշվին Իրանի ազդեցության ծավալման փորձը։

Միևնույն ժամանակ, պետք է ընդունել, որ իրանցիները միակն են Հայաստանի շրջապատում, որ չունեն հայերի նկատմամբ բարդույթներ: Մնացած բոլորը՝ վրացիները, հրեաները, թուրքերը, «ադրբեջանցիները», անշուշտ նախ և առաջ ռուսները, բացի բնական քաղաքական շահերից, առաջնորդվում են հայերի հանդեպ ունեցած ահեղ էթնիկ, քաղաքակրթական բարդույթներով:

Սոնա Ավագյան

Pressmedia.am