Մակրոնի Անդրկովկասյան ճոճանակը

Regnum.ru-ն գրում է, որ Ֆրանսիական կողմի նախաձեռնությամբ հեռախոսազրույց է տեղի ունեցել ԵԱՀԿ Մինսկի խմբի ֆրանսիացի համանախագահ Շտեֆան Վիսկոնտիի և Ադրբեջանի արտաքին գործերի նախարար Ջեյհուն Բայրամովի միջև: Ենթադրաբար, նրանք խոսել են ԵԱՀԿ Մինսկի խմբի աշխատանքը վերսկսելու հնարավորության մասին, սակայն կողմերը մանրամասներ չեն հայտնել: Ադրբեջանի արտգործնախարարության մամուլի ծառայությունը ընդհանուր առմամբ է նկարագրել իրավիճակը. Բաքուն և Փարիզը «մտքեր են փոխանակել տարածաշրջանում տիրող իրավիճակի վերաբերյալ» և նաև «քննարկվել են փոխադարձ հետաքրքրություն ներկայացնող այլ հարցեր»:

Նախօրեին Բաքու այց է կատարել Ֆրանսիայի ԱԳՆ պետքարտուղար Ժան-Բատիստ Լեմուանը: Այստեղ ևս պաշտոնական մեկնաբանությունները սուղ են: Բանակցությունները շոշափել են Վիսկոնտիի քննարկած նույն հարցերը, գումարած «Ղարաբաղյան պատերազմի ավարտից հետո երկկողմ համագործակցության նոր հնարավորությունները»: Բացի այդ, Ադրբեջանում Ֆրանսիայի դեսպան Զաքարի Գրոսը հանդես է եկել «ադրբեջանա-ֆրանսիական հարաբերությունների վերջին լարվածությունը հաղթահարելու» կոչով: Նման «Ֆրանսիական հստակ դիվանագիտություն» Անդրկովկասի պետություններից որևէ մեկի նկատմամբ երկար տարիներ չի նկատվել: Ժամանակին Փարիզը Վրաստանն է համարել իր աջակցության թիրախ և «գլխավոր ժողովրդավարության կետ» տարածաշրջանում։ Փարիզում կարծել են, որ տարածաշրջանում կենտրոնական տեղ զբաղեցնող Թբիլիսին, եթե հաշվի առնենք առաջին հերթին տարանցման հնարավորությունները, կարող է առանձնահատուկ դեր ունենալ ամբողջ տարածաշրջանի ժողովրդավարացման ծրագրի իրականացման գործում: Սակայն վերջերս, վրացական ընդդիմության ջանքերի շնորհիվ, այդ երկրի «ժողովրդավարական դիմագիծը» նկատելիորեն խաթարվել է:

Հայաստանում Նիկոլ Փաշինյանի իշխանության գալուց հետո Փարիզը, հիմնականում կես միլիոնանոց հայկական սփյուռքի ճնշման պատճառով, «տարածաշրջանային ժողովրդավարության» կենտրոնը տեղափոխել էր Երևան: Ղարաբաղյան պատերազմի ժամանակ Ֆրանսիան կանգնել է Հայաստանի կողքին, հանդես եկել թուրք-ադրբեջանական դաշինքի գործողությունների կտրուկ դատապարտմամբ և անգամ դատապարտել Ռուսաստանի քաղաքականությունը ղարաբաղյան ուղղությամբ: Ֆրանսիական լրատվամիջոցները պնդել են, որ «երեք երկրների՝ Ռուսաստանի, Թուրքիայի և Ադրբեջանի ավտորիտար առաջնորդները կիսում են իրենց ազդեցությունը Կովկասում ճնշելով ժողովրդավարական Հայաստանին»: Միևնույն ժամանակ, ֆրանսիացի փորձագետները կարծում են, որ եթե ղարաբաղյան պատերազմի ընթացքում Փարիզը սպառնար Ադրբեջանին ռազմական գործողությունները շարունակելու համար, ապա կճանաչեր Լեռնային Ղարաբաղի անկախությունը, և պատերազմի արդյունքը կարող էր այլ լինել: Բայց դա տեղի չի ունեցել: Ճիշտ է, պատերազմից հետո Ֆրանսիայի Սենատը բանաձևեր է ընդունել, որոնք ուղղված են սատարելու Ղարաբաղի ճանաչմանը, բայց դրա ազդեցությունը կարելի է համեմատել «մահացածների համար համեմունքների» հետ: Չնայած Ֆրանսիայի ԱԳՆ-ն չի աջակցել կառավարության օրենսդիր ճյուղի ներկայացուցիչների նախաձեռնությանը, բայց Ադրբեջանի համար բացասական քաղաքական հետևանքները Ֆրանսիայի նկատմամբ մնացել են: Հետո սկսել է բացահայտ դիվանագիտական հարձակում Բաքվի նկատմամբ:

Ինտրիգն այն է, որ դեռ դժվար է պարզել, թե ինչն է առաջին պլան մղվել Փարիզի համար. ապաշրջափակումից հետո Ադրբեջանի հետ առևտրատնտեսական համագործակցության ակտիվացումը, թե՞ ղարաբաղյան խնդրի քննարկումը: Առաջինը իրական քաղաքականություն դառնալու շանսեր ունի, մինչդեռ երկրորդը ղարաբաղյան ուղղությամբ ԵԱՀԿ Մինսկի խմբի ձախողման պատճառով, ընկալվում է որպես խորհրդանշական գործողություն: Փարիզը հասկացել է, որ Հայաստանի տարածքով տարանցիկ միջանցքի հայտնվելը տեղափոխում է տարածաշրջանի հիմնական տարանցիկ հանգույցը Վրաստանից Ադրբեջան, եթե հաշվի առնենք չինական «Մեկ գոտի - մեկ ճանապարհ» նախագիծը: Ֆրանսիայի նախագահ Էմանուել Մակրոնը Բաքվի հետ ինտենսիվ համագործակցության կողմնակիցների համար հիմք է ստեղծում, քանի որ դա կարող է արագացնել ինտեգրման գործընթացը:

Այսպիսով, Ֆրանսիան, մի կողմ թողնելով իր ժողովրդավարական հիմնավորումները, սկսել է ակտիվացնել համագործակցությունը Ադրբեջանի հետ: Այս ուղղությամբ հնարավոր են բեկումնային լուծումներ, քանի որ նախկինում Եվրոպան Անդրկովկասը չի համարել ասիական կամ Մերձավոր Արևելյան գործընկերության մաս: Իրավիճակը փոխվել է, և Ֆրանսիան ունի իր «անդրկովկասյան հավակնություններ»-ը: Ավելին, բացի Ադրբեջանից, նա ձգտում է հնարավորինս արագ կարգավորել իր հարաբերությունները Թուրքիայի հետ: Միևնույն ժամանակ, Փարիզը համագործակցում է Ռուսաստանի հետ, ինչը ենթադրում է հաշվի առնել Ռուսաստանի շահերը Անդրկովկասում: Ինչ որ իմաստով տարածաշրջանում սկսվել է քաղաքական խաղ, ձևավորվում է «նոր ուժ», որի հիմքը կարող են լինել Ռուսաստանը, Թուրքիան, Ֆրանսիան, Ադրբեջանը, Հայաստանը և նույնիսկ Իրանը: Բարիկադների մյուս կողմում են ԱՄՆ-ը և նրա գործընկերները` Ռումինիան, Բուլղարիան, Ուկրաինան և Վրաստանը: Եթե խոսք է գնում ղարաբաղյան կարգավորման հեռանկարների մասին ԵԱՀԿ Մինսկի խմբի մեխանիզմի միջոցով, ապա փոխված ստատուս-քվոյի պատճառով դժվար կլինի վերադառնալ նախորդ բանակցային օրակարգ:

Այնուամենայնիվ Ֆրանսիան, որը մասնակցել է Ղարաբաղյան պատերազմը դադարեցնելու մասին 2020 թվականի նոյեմբերի 10-ի համաձայնագրի նախապատրաստման խորհրդակցություններին, պաշտոնապես չի առաջադրում նոր պահանջներ, բացի համանախագահների խմբի աշխատանքը վերսկսելու անհրաժեշտությունը: Նա չի ձգտում «զրոյացնել» խաղաղ համաձայնագիրը, չնայած գոնե արտաքնապես, այս փուլում, ֆորմալ առումով, ԵԱՀԿ Մինսկի խմբի շրջանակներում կբարձրացնի Լեռնային Ղարաբաղի կարգավիճակի հարցը, որը նրան չի մտցնում Եվրախորհրդարանի որոշումների հետ հակասությունների գոտի, որը որոշում է ընդունել, որ «Լեռնային Ղարաբաղի հակամարտության լուծում դեռ չի գտնվել»:

Այնպես որ, առայժմ Փարիզը Անդրկովկասում փորձում է նստել երկու աթոռի վրա: Մի կողմից, առկա է բավականին ուժեղ ճնշում Ֆրանսիայում գտնվող հայկական սփյուռքի կողմից, որի արդյունքում Ֆրանսիայի կառավարությունը որոշում է կայացրել Ղարաբաղի հարցով, իսկ մյուս կողմից, Փարիզը չի ցանկանում կորցնել գրավիչ գործընկեր Ադրբեջանին, այդ թվում ՝ ֆինանսական տեսակետից: Սպասենք, թե ինչ կլինի հետո:

Արմեն Սիմոնյան

Pressmedia.am