Երբ բարեկամիդ սիրաշահում է թշնամիդ

Օրերս հայտնի դարձավ, որ Ադրբեջանն ու Իրանը պայմանավորվել են համատեղ ՋԷԿ կառուցման հարցում, որը կգտնվի սահմանին և կաշխատի իրանական գազով: Այդ համաձայնության մասին հայտնի է դարձել էներգետիկայի նախարարների՝ Թեհրանում կայացած հանդիպմանը: Դրա ընթացքում խոսվել է նաև պատերազմի հետևանքով Ադրբեջանի գրաված Իրանի սահմանակից արցախյան տարածքներում էներգամատակարարման վերականգնմանը իրանյան ընկերությունների մասնակցության մասին:

Պետք է արձանագրենք, որ պատերազմից հետո Բաքուն լայն թափով ձեռնամուխ է եղել իր գրաված արցախյան տարածքների յուրացմանը, որում ներգրավում է նաև Իրանին: Այս ամենի հետ մեկ ադրբեջանա-իրանյան այս արագ համաձայնության ֆոնին հարցեր են առաջանում հայ-իրանական բազմաթիվ համաձայնությունների ճակատագրի վերաբերյալ: Ի՞նչ փուլում է Մեղրու համատեղ հէկ կառուցման նախաձեռնությունը, բարձրավոլտ էլեկտրագծերի կառուցման նախաձեռնությունը, ի՞նչ փուլում են գազային ավելի մեծ մատակարարումների շուրջ բանակցությունները: Ընդհանրապես, ինչպիսին է վիճակը հայ-իրանական հարաբերությունում, որտեղ գազամուղի շահագործումից հետո գործնականում չի նկատվել որևէ խոշոր այլ ձեռքբերում կամ առաջընթաց:

Փաստենք, որ ՀՀ-ում իշխանափոխությունից հետո հայ-իրանական հարաբերությունը զերծ է շոշափելի առաջընթացից, թեև 2019 թվականի հոկտեմբերի 1-ին Երևանում տեղի ունեցավ ԵԱՏՄ աննախադեպ Վեհաժողովը, որին Նիկոլ Փաշինյանի հրավերով մասնակցեց նաև Իրանի նախագահը: Սակայն տպավորիչ այդ քաղաքական ակտը, մեծ հաշվով, չունեցավ առարկայական շարունակություն: Թե որոնք են պատճառները, պարզ չէ, թեև այդ իմաստով պետք է նկատել, որ 2020 թվականը ստացվեց արտառոց՝ սկզբից ևեթ: Հենց հունվարի 3-ին իրավիճակը լարվեց Իրանի շուրջ՝ ԱՄՆ նախագահի հրամանով սպանվեց Իսլամական հեղափոխության պահապանների կորպուսի հատուկ նշանակության ուժերի հրամանատար Ղասեմ Սոլեյմանին, որը չափազանց կարևոր ֆիգուր էր ռեգիոնալ մասշտաբով: Հետո եղավ կորոնավիրուսի համաճարակը, իսկ հոկտեմբերին արդեն Արցախի դեմ թուրք-ադրբեջանական պատերազմը:

Սակայն մենք տեսնում ենք, թե պատերազմից հետո ինչ ակտիվությամբ է փորձում Իրանի հետ հարաբերություն հաստատել Բաքուն, թեև այստեղ, իհարկե, կա Թեհրանին, այսպես ասած, «փաղաքշելու» խնդիր, քանի որ Իրանը խիստ դժգոհ է վարձկանների կուտակումից, որ առկա է հենց իրեն սահմանակից արցախյան տարածքներում, որոնք օկուպացրին Թուրքիան ու Ադրբեջանը: Բաքուն, Իրանին առաջարկելով նախագծեր, փորձում է թերևս հասնել վերաբերմունքի մեղմման:

Այդուհանդերձ, այդ ֆոնին առավել հրամայական է դառնում հայ-իրանական հարաբերության հարցում այստեղ, մեղմ ասած, հետ չմնալու խնդիրը, չասած այն մասին, որ Երևանը պարտավոր է անել հնարավոր ամեն ինչ այստեղ դինամիկան բազմապատկելու համար:

Անի Ավագյան 

Pressmedia.am