Երբ բախվում են գեոպոլիտիկ և արժեհամակարգային շահերը

Միանշանակ աներկբա է, որ Արցախի դեմ սանձազերծված ահաբեկչական պատերազմը բոլորիս ենթարկում է խոր վերափոխումների՝ մարդկային-հոգեբանականից մինչև քաղաքական և աշխարհաքաղաքական: Այս պատերազմը փլուզում է մեր մի շարք պատկերացումներ՝ ստիպելով նայել իրողություններին նոր աչքերով, կամ տեսնել նոր իրողություններ, որոնք չէին նկատվում մինչ պատերազմը՝ տարբեր պատճառներով:

Այս պատերազմը գուցե մեզ դուրս է բերում աշխարհաքաղաքական, պատմա-քաղաքական նաիվությունից: Թե ուր ենք մենք թևակոխում, բարդ և դժվար է ասել, քանի որ դա մեծապես կախված է նաև այն բանից, թե ինչպիսի խնդիրներ ենք մենք լուծելու ռազմաճակատում և ինչ արդյունավետությամբ: Ակնհայտ փաստ է այն, որ մեր բանակն է փակում թշնամու ճանապարհն ու բացում մեր պետականության նոր ճանապարհը, և, ըստ այդմ, մենք որոշակի վերջնարդյունքում կհասկանանք, թե դեպի ուր ենք բացել այդ ճանապարհը:

Մյուս կողմից, սակայն, մենք պետք է արձանագրենք նաև մի կարևոր հանգամանք: Բանակը իր գործառույթի և առաքելության շրջանակում հերոսաբար բացում է հայ ժողովրդի, հայկական պետականության պատմա-քաղաքական նոր ճանապարհը: Այդ գործում մեր, որպես հանրություն, որպես հայություն, խնդիրն է օգնել բանակին հնարավոր ամեն ինչով՝ մեկը ֆիզիկապես, մյուսը՝ նյութապես, երրորդը՝ կազմակերպական առումով, չորրորդը՝ արյունով և այլն, և գերխնդիրն է՝ չխանգարել բանակին:

Սակայն բանակին օգնությունը ունի նաև մեկ այլ ասպեկտ, որի մասին ոչ միայն չպետք է մոռանալ, այլ, թերևս, պարտադիր է հիշելը: Դա այն է, որ ճանապարհի բովանդակային-վեկտորային խնդիրը չպետք է թողնել միայն բանակին: Բանակը գիտե իր գործն ու անում է, սակայն հայ ժողովրդի պատմա-քաղաքական նոր ճանապարհի բովանդակային գործը նաև հայ ժողովրդինն է, հասարակական-քաղաքական մտքինն ու, այսպես ասած, էլիտաներինը, եթե դրանք կան իհարկե: Կամ, ավելի շուտ, հենց այդ գործն անողներն են դառնալու հայկական նոր ռազմա-քաղաքական էլիտան, բանակի ու հասարակության այդ գործերն անողները:

Ինչի մասին է խոսքը տվյալ պարագայում: Բանն այն է, որ հանրությունը, զինված ուժերին անվերապահ վստահությունից ու աջակցությունից զատ, պետք է ապահովի նաև նրանց առաքելության գաղափարա-արժեքային և բովանդակային հագեցածությունը: Դա չի նշանակում, որ զինուժը զուրկ է այդ ամենից: Դա նշանակում է, որ այդ հարցում զինուժը չպետք է մնա մենակ: Այլ կերպ ասած, եթե բանակը աշխարհի առաջ ճանապարհ է գծում զենքով և ռազմական մտքով, ապա հանրությունը պետք է միանա այդ գործին և աշխարհին ներկայացնի այդ ճանապարհի ներդաշնակ բովանդակության իր բաժինը:

Իրականում Հայաստանի խնդիրը նոր աշխարհակարգին ընդառաջ այս կամ այն բևեռի ընտրությունը չէ, այլ այդ բևեռների միջև որևէ սխեմատիկ ընտրության պատրաստ լինելը և որևէ սխեմայի մեջ ասելիք և առաջարկ պատրաստած ունենալը: Ինքնաբավության բարձր աստիճանով դերակատարություն, որը կլինի այնքան բովանդակային և բազմաբևեռ, որ կարող է հետաքրքրության արժանանալ համաշխարհային անվտանգային համակարգի ուժային տարբեր կենտրոններում, որոնք ներկայումս նոր աշխարհակարգի կառուցման հիբրիդային դիմակայության մեջ են:

Մենք, իհարկե, չունենք մեր վճռորոշ ներգրավվածությունն ու ներգործությունը համաշխարհային այդ գործընթացում, սակայն մենք ներառված ենք դրանում անվերապահորեն: Մենք ունենք մեր ներառվածության բովանդակության հարցում վճռորոշ դերակատարում և այն պետք է իրականացնենք պատերազմին զուգահեռ, բանակի թիկունքում՝ որպես աջակցության մի կարևոր տեսակ:

Անի Ավագյան

Pressmedia.am