Իրանի տարածաշրջանային զգուշավոր քաղաքականությունը
Ուշադրության կենտրոնում
Հայտի փաստ է, որ Իրանը մշտապես նշել է տարածքային ամբողջականության կարևորությունը: Այստեղ խնդիրը միայն մեր կոնֆլիկտի առնչությամբ չէ, պետք է ճիշտ հասկանանք, առավել ևս, եթե մենք հիշում ենք, որ ո՛չ իրավական, ո՛չ քաղաքական տեսանկյունից Ադրբեջանի տարածքային ամբողջականությունն Արցախի անկախության և նրա տարածքային ամբողջականության հետ որևէ առնչություն չունի՝ հաշվի առնելով այն ողջ լեգիտիմ բազան, որի հիման վրա Արցախն անկախացել է։ Իրականում Ղարաբաղյան հակամարտության հարցում Իրանի քաղաքականությունն բավական մեծ նրբությունները ունի՝ հաշվի առնելով այդ երկրի էթնիկ կազմ, Արցախին, Հայաստանին և Ադրբեջանին հարևանությունը, կրոնական բաղադրիչ:
Ընդհանրական քաղաքականության տեսանկյունից Իրանը միշտ եղել է բավականին զուսպ, փորձել է հնարավոր ձևերով պահպանել հավասարակշռություն, և որևէ կերպ չդառնալ կոնֆլիկտի կողմերից և ոչ մեկին նույնականացվող։ Միաժամանակ Իրանի դիրքորոշումը տարածաշրջանային մյուս դերակատարի՝ Թուրքիայի դիրքորոշման հետ համեմատելու եզր չկար: Հստակ պետք է հասկանալ, որ պլանն ամբողջությամբ բաց չէ, այն գտնվում է ներկայացման և բանակցման փուլում, բայց օրինակ հայտնված հատվածի մեջ առաջացան որոշակի անհանգստություններ, որովհետև ստեղծվեց տպավորություն, որ տարածքային ամբողջականության կողմ մի փոքր ավելի հավասարակշռության խախտում կա: Դժվար է ասել՝ դա իրապես այդպես է, թե՝ ոչ, որովհետև ամբողջական պլանը չենք տեսնում:
Մյուս կողմից տեսնում ենք մարդու իրավունքների պաշտպանության էլեմենտը, իսկ մենք շատ լավ հասկանում ենք, որ մարդու իրավունքների հավաքական պաշտպանության և կիրառման էլեմենտներից մեկն էլ նույն ինքնորոշման իրավունքն է: Ըստ էության՝ երկրորդ էլեմենտը, որ մի քիչ բնական չէր, բանագնացի այցելությունն էր Խոդաֆերին, որը կարող էր և չլինել: Մյուսն ընտրված երթուղին էր և երթուղու հերթականությունը՝ Բաքու, եթե Խոդաֆերինի էլեմենտը դուրս բերենք, հետո Մոսկվա: Անգամ եթե լոգիստիկ տեսակետից սա կարող էր արդարացված լինել, բայց քաղաքական նրբերանգներն այնքան էին, որ թվում է այդպիսի անցում չպիտի կատարվեր: Իրանը բարեկամ երկիր է, և հետևաբար հիմա խնդիրները չպետք է լինեն «չեմ հասկանում», «չեմ ընդունում», «վիրավորվում եմ» դաշտում: Խնդիրներն ուղերձ են՝ հուշող, որ կա թիրախային աշխատանքի մեծ դաշտ՝ թե՛ պատերազմի ներքո, թե՛ պատերազմից հետո և նաև՝ առաջ:
Ամփոփելով Իրանի այս նախաձեռնությունը՝ մենք հիմա փաստացի ունենք իրավիճակ, որ Ադրբեջանն իր հերթին շնորհակալություն հայտնեց Իրանին նրա ջանքերի համար, սակայն շատ լղոզված նշեց, որ կարծես թե բանակցային գործընթացը շարունակվում է ՄԽ նախագահության ներքո, որը կարելի է անվանել «արևելյան մերժում»:ՀՀ պարագայում նորից շնորհակալությունը հայտվել է, բայց նշվել, որ սա քննարկելու ժամանակ է պետք:
Անի Ավագյան
1
2
3
4
5
1
2
3
4
5
2
