Հա­կա­ա­հա­բեկ­չա­կան կո­ա­լի­ցիա ստեղ­ծե­լու վե­րա­բե­րյալ Ար­ցա­խի կո­չը բխում է նաև Ռու­սաս­տա­նի և Իրա­նի շա­հե­րից․ «Փաստ»

«Փաստ» օրաթերթը գրում է

Ահաբեկչության դեմ պայքարը գլոբալ խնդիր է, քանի որ այն ուղղված է ոչ միայն առանձին երկրների ու նրանց քաղաքացիների դեմ, այլև հարվածի տակ է դնում գոյություն ունեցող համաշխարհային անվտանգությունը։ Եվ պատահական չէ, որ տասնամյակներ շարունակ պետությունների և միջազգային կազմակերպությունների միջև ահաբեկչության դեմ պայքարի շրջանակներում համագործակցությունը խորանում է։ Երբ ահաբեկչությունը կենտրոնանում է որոշակի տեղամասում, ու ահաբեկչական կազմակերպությունները սկսում են կազմավորումներ ձևավորել ու տարածքներ վերցնել իրենց վերահսկողության տակ, ապա դրանից եկող վտանգն ավելի է մեծանում, և հակաահաբեկչական գործողությունների ձեռնարկման անհրաժեշտություն է առաջանում։

Տեռորիզմի վտանգի նկատմամբ հատկապես այն պետություններն են զգայուն, երբ ահաբեկիչները հաստատվում են այդ երկրների սահմաններին մոտ կամ կենսական շահերը ներկայացնող գոտիներում։ Եվ այս տեսանկյունից պատահական չէ, որ Սիրիայում Իսլամական պետության դեմ պայքարում Իրանն ու Ռուսաստանը ակտիվորեն ներգրավված են հակաահաբեկչական ռազմական գործողություններում։ Սիրիայում հակաահաբեկչական գործողություններ իրականացնելով՝ Ռուսաստանը առաջին հերթին փորձում է չեզոքացնել այն վտանգը, որ ահաբեկչությունը կարող է ներկայացնել Սիրիայում ռուսական շահերի ու ռազմաբազայի համար։

Բացի դրանից, Ռուսաստանը, ձգտելով Սիրիայի սահմաններում խեղդել ահաբեկչությունը, լուծում է ահաբեկչության տարածումը դեպի Հարավային և Հյուսիսային Կովկաս կանխելու խնդիրը։ Բայց քանի դեռ Ռուսաստանի աջակցությամբ սիրիական բանակը պայքարում է այդ երկրում գործող ահաբեկչական կազմավորումների դեմ, Թուրքիան կատարում է իր «ձիով քայլը» և ահաբեկիչներին արտահանում է Ադրբեջան՝ Արցախյան հակամարտության գոտի։ Ահաբեկիչների ներհոսքն այս անգամ վտանգ է ստեղծում նաև Ռուսաստանի սահմանների անվտանգության համար, քանի որ ահաբեկիչները կարող են ներթափանցել Ռուսաստանի հարավի՝ մահմեդականներով բնակեցված շրջաններ և անկայունություն ու սեպարատիստական խլրտումներ առաջացնել այնտեղ։

Ուստի պատահական չէ, որ ռուսական ղեկավարության տարբեր մակարդակներից ահազանգեր են հնչում, որ Ադրբեջանում ահաբեկչական տարբեր կազմակերպությունների ներկայությունը անմիջականորեն վտանգ է ներկայացնում իրենց համար։ Շատ ուշագրավ էր հատկապես ՌԴ Արտաքին հետախուզության ծառայության ղեկավար Սերգեյ Նարիշկինի հայտարարությունն այն մասին, որ Արցախյան հակամարտության գոտի Մերձավոր Արևելքի ահաբեկչական կազմակերպություններից հազարավոր զինյալներ են տեղափոխվել, որի արդյունքում Արցախը կարող է դառնալ նոր ցատկահարթակ ահաբեկչական խմբավորումների համար, որպեսզի այնտեղից զինյալները տեղափոխվեն ՌԴ տարածք: Ահաբեկչության տարածման նկատմամբ շատ զգայուն է նաև Իրանը։

Սիրիայում և Իրաքում ահաբեկչական օջախների առաջացումը վտանգ է ներկայացնում Իրանի համար, և այս երկիրն իր ռազմական ուժերի միջոցով ներգրավված է այս երկրներում հակաահաբեկչական գործողություններում։ Տևական ժամանակ Սիրիայում և Իրաքում Իրանի գործողությունները համակարգում է ԻՀՊԿ «Ղոդս» ստորաբաժանումը, որի ղեկավարը մի ժամանակ Ղասեմ Սոլեյմանին էր։ Իսկ հիմա, երբ արդեն հազարավոր ահաբեկիչներ գտնվում են Արցախյան հակամարտության գոտում, Իրանի համար վտանգի աստիճանը մի քանի անգամ բարձրանում է, քանի որ ահաբեկիչ զինյալները գործում են Իրանի սահմանների երկայնքով։

Իսկ թուրք-ադրբեջանական ուժերը Արցախի դեմ ագրեսիայի կարևոր ուղղություն են դիտարկում Արաքսի ափամերձ գոտին, որպեսզի հնարավորության դեպքում զինյալները ներթափանցեն նաև Իրան։ Այդ իսկ պատճառով էլ Իրանը հատուկ զգուշություն է ցուցաբերում և մեծ քանակությամբ ռազմական տեխնիկա է կենտրոնացրել սահմանների երկայնքով։ Եվ պատահական չէ, որ Իրանը այս հարցին ամենաբարձր մակարդակով նշանակություն է տալիս։ Նախագահ Հասան Ռոհանին հայտարարել է, թե իրենք ահաբեկիչների դեմ պայքար են մղել Լիբանանում, Իրաքում և Սիրիայում, և եթե այսօր ոմանք տարբեր պատճառաբանություններով կուզենան այդ ահաբեկիչներին Սիրիայից և այլ տեղերից վերցնել և բերել Իրանի սահմանների մոտ, ապա դա իրենց համար լիովին անընդունելի է։

Սա, ըստ էության, նախազգուշացում է Իրանի կողմից։ Այնպես որ, հակաահաբեկչական կոալիցիա ստեղծելու վերաբերյալ Արցախի կոչը բխում է առաջին հերթին Ռուսաստանի և Իրանի շահերից։ Ճիշտ է՝ Արցախի բանակն իրականացնում է ահաբեկչության դեմ պայքարի առաջամարտիկի իր դերակատարությունը, բայց այս երկրները ևս պետք է ժամանակ չկորցնեն ահաբեկիչներին հակամարտության գոտուց մաքրելու ուղղությամբ, որպեսզի ահաբեկչության որջը խեղդվի սաղմնային փուլում և զինյալները չկարողանան օջախներ ստեղծել հակամարտության գոտու երկայնքով։

Մանրամասները՝ «Փաստ» օրաթերթի այսօրվա համարում