Հայաստանը միշտ շեշտել է, որ պատերազմի դեպքում կստանան արժանի հակահարված

Pressmedia.am կայքի զրուցակիցը «Իմ քայլը» խմբակցության պատգամավոր Հերիքնազ Տիգրանյանն է։

— Տիկին Տիգրանյան, վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանի վերջին ուղերձից պարզ դարձավ, որ որևէ մեկից ակնկալիք չունենք, և որ Արցախն ու Հայաստանն այսօր գտնվում են քաղաքակրթական առաջնագծում: Դուք ինչպե՞ս եք գնահատում այս պայքարը. Մենք միշտ խոսում էինք պատերազմ-խաղաղություն եզրույթների մասին, բայց, կարծեք թե, հակառակորդը պատերազմին այլընտրանք չի թողնում: Սա քաղաքակրթակա՞ն պատերազմ է:

— Միանշանակ, սա քաղաքակրթական պատերազմ է, բայց նաև դիտարկենք, որ խոսելով քաղաքական դիսկուրսի մասին,  երբևէ խաղաղ բանակցային ճանապարհով  հարցը լուծելու մասին  Հայաստանը միշտ շեշտել է, որ պատերազմի դեպքում կստանա արժանի հակահարված։  Եվ այս օրերին մենք այդ ամենի ականատեսն ենք լինում։ Ցավոք, այդպես է, որովհետև այն ճանապարհը, այն  հռետորաբանությունը, որը ընտրել է Ադրբեջանի  ռազմաքաղաքական ղեկավարությունը,  հարցը տանում էր ոչ թե խաղաղ բանակցային ճանապարհով, այլ պարզապես ռազմական ուժային ճանապարհով, ինչը այս պահին միակ ճանապարհն է Ադրբեջանի ղեկավարության համար` իր օրեցօր անկում ապրող իշխանության վարկանիշը բարձրացնելու և  երկրում առաջացած սոցիալական խնդիրները  կոծկելու համար։ Այս ճանապարհը մենք երբևէ չենք քարոզել` ելնելով հարցի խաղաղ կարգավորման մեր սկզբունքից, բայց  հաշվի առնելով տարիներ շարունակ Ադրբեջանի ղեկավարության մակարդակով իրականացվող  հայատյաց քաղաքականությունը, որի մասին մեր կառավարական պատվիրակությունը խոսել է միջազգային հարթակներում, բնականաբար, պիտի տարեցտարի իրենց սերունդների մոտ ձևավորեր հայատյացությունը, ինչն էլ  այսօր դրսևորվում է պատերազմի ձևով։  Բայց այս հարցին շատ հստակ պատասխան է տվել նաև մեր ՊՆ-ն` ասելով, որ  նոր տարածքներ կլինեն պատերազմի դիմաց։

— Ընդհանրապես, աշխարհի արձագանքն արդյոք համարժե՞ք էր Հայաստանում ու Արցախում ստեղծված իրավիճակին: Մասնավորապես, Ռուսաստանը այդպես էլ հստակ արձագանքներով հանդես չեկավ: Սա ինչի՞ մասին է վկայում:

— Արձագանքները միջազգային հարթակներում գուցե ավելի ակտիվացան վերջին մի քանի օրերի ընթացքում, երբ մենք ականատես եղանք նաև Եվրոհարթակներում, Եվրոպառլամենտի հարցակից հիմնական  ելույթը այս գործողությունների դատապարտումն էր Ադրբեջանի կողմից։  Եվ դա բնական էր, քանի որ արդեն հստակ էր և ապացուցված, որ  Ադրբեջանի կողմից մղվող պատերազմը  ոչ թե գոյության պայքար է, այլ նրա ռազմատենչությունն է  և  որի համար նա նաև ներգրավվել է միջազգային կոնվենցիաներով արգելված վարձկանության ինստիտուտը։ Եվ  խախտելով  հումանիտար միջազգային իրավունքի կանոնները, այդ թվում նաև` պատերազմ վարելու կանոնները, խաղաղ բնակչության նկատմամբ  վարում է ագրեսիվ պատերազմ, մինչդեռ Հայաստանը  և Արցախը այս պահին լուծում են իրենց խաղաղ ապրելու իրավունքը։ Իհարկե, մենք ավելի շուտ էինք սպասում միջազգային արձագանքին, բայց կարող եմ ասել, որ մեր ռազմավարական գործընկերների հետ այս ամբողջ ընթացքում եղել է  համագործակցություն և նրանց ելույթներում, բնականաբար, կա ագրեսիան դատապարտող կոչերը։ Այս պահին շատ սուբեկտիվ գնահատական պետք է լինի, թե որքանով են այդ կոչերը բավարար։ Ամեն դեպքում,  վերջին 3 օրերին ակնհայտ է միջազգային հանրության կոչերը, որ այս հարցը տանեն խաղաղ բանակցության փուլ։

— ՄԻԵԴ-ը բավարարել է ՀՀ կառավարության պահանջը և միջանկյալ միջոց կիրառել Թուրքիայի նկատմամբ։ Ըստ այդ որոշման՝ դատարանը կոչ է անում ուղղակի կամ անուղղակի ներգրավված բոլոր երկրներին, այդ թվում ` Թուրքիային, զերծ մնալ քաղաքացիական բնակչության՝ կոնվենցիայով պաշտպանվող իրավունքները խախտելուց։ Ի՞նչ ազդեցություն սա կարող է ունենալ իրադարձությունների ընթացքի վրա:

— Մինչև Թուրքիայի նկատմամբ ՄԻԵԴ-ի միջանկյալ միջոց կիրառելու որոշումը, գիտենք որ ամսի  29-ին  նման որոշում կայացվեց նաև Ադրբեջանի նկատմամբ։ Կրկին դիմող կողմը Հայաստանն էր, իսկ այդ որոշումները նշանակում են մեկ բան, որ Եվրոպական դատարանը կոչ է անում առաջին դեպքում`  Ադրբեջանին և Հայաստանին միջոցներ ձեռնարկել կրակի դադարեցման ուղղությամբ, և երկրորդ որոշման դեպքում արդեն ակնհայտ  նշվում է նաև երրորդ կողմի ակնհայտ մասնակցության փաստը։ Բնականաբար ակնկալել, որ ՄԻԵԴ-ի որոշումից անմիջապես հետո  Թուրքիան կամ Ադրբեջանը կզսպեն իրենց  և  իրենց զորքերը հետ կքաշեն՝ նման ակնկալիքներ չկան, բայց սա ավելի շատ հող է նախապատրաստում հետագա գանգատի հիմքերի համար և  Հայաստանը մոտ օրերս կներկայացնի այն միջոցները, որոնք ձեռնարկել է ՄԻԵԴ-ի որոշումը ապահովելու համար, այսինքն Հայաստանը ձեռնարկել է  հնարավոր միջոցները կրակը դադարեցնելու, մինչդեռ Ադրբեջանը  ոչինչ չի արել, ընդ որում, երբ ՄԻԵԴ-ը չի դիմել ոչ Թուրքիային, ոչ էլ Ադրբեջանին, այլ միանգամից որոշում է կայացրել։ Եվ ես վստահ եմ, որ այդ պետություններից ոչ մեկը չեն կարող ներկայացնել հստակ ապացույցներ այն մասին, որ այս ընթացքում որևէ քայլ են կատարել կրակը դադարեցնելու համար,  ինչն էլ կբերի հետագա իրավական գնահատում  և  դրանք հետագայում կարող են ունենալ վճռորոշ դեր։

Աննա Սիմոնյան

Pressmedia.am